Групата Г7 договори ослободување до 100 милиони барели нафта и нафтени деривати од стратешките резерви во следните четири месеци, по силниот притисок од администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп врз европските сојузници да ги пуштат своите залихи на дизел.
Одлуката беше донесена на итен состанок на лидерите на Г7, а ослободувањето ќе се координира преку Меѓународната агенција за енергија (ИЕА). Значителен дел од дизелот треба да биде пуштен на пазарот во првите 20 дена.
Трамп претходно вршеше притисок врз европските земји да ги отворат своите резерви, предупредувајќи дека во спротивно Вашингтон би можел да го ограничи извозот на американски дизел. Токму ова предизвика остри реакции меѓу дел од европските дипломати и претставници на нафтената индустрија, кои пристапот на Вашингтон го опишуваа како притисок, па дури и како уцена.
Одлуката на Г7, сепак, официјално не е претставена како отстапка пред САД. Во заедничката изјава земјите се обврзаа да избегнуваат ограничувања на трговијата со енергенси меѓу членките на Г7 и побараа и другите производители да не воведуваат мерки што би можеле дополнително да ги нарушат пазарите.
Притисокот дојде во момент кога дизелот поскапува
Позадината на спорот е наглото зголемување на цените на горивата и стравувањата од недостиг пред зимата.
Глобалниот пазар на нафта и нафтени деривати е под притисок поради нарушувањата во снабдувањето поврзани со војната на Блискиот Исток, како и со руската војна против Украина. Проблемите со рафинериите и транспортните маршрути дополнително ја намалија понудата на дизел.
Во САД, истовремено, високите цени на горивата станаа и политички проблем за администрацијата на Трамп во пресрет на конгресните избори во ноември. Американскиот претседател ја поздрави одлуката на Г7 и порача дека процесот на ослободување на залихите ќе започне веднаш.
Не е целата количина ново ослободување
Важен детал е дека договорените 100 милиони барели не мора да значат дека целата количина претставува нова одлука независна од претходните обврски.
Според анализата на S&P Global, станува збор за преостанати количества од претходно преземена обврска на земјите членки на ИЕА, при што Г7 сега се обврза да го забрза нивното пуштање на пазарот.
Тоа е важно затоа што ослободувањето на сурова нафта не значи автоматски иста количина дополнителен дизел на бензинските пумпи. Суровата нафта прво треба да биде преработена во рафинерии, а ефектот ќе зависи од капацитетите, логистиката и видот на суровината.
Макрон: Нема забрана за извоз меѓу сојузниците
Францускиот претседател Емануел Макрон, кој претседава со Г7, изјави дека земјите се договориле за координирана акција преку ИЕА и дека меѓу сојузниците нема да има забрани за извоз на енергенси.
Од американска страна, пак, договорот се претставува како мерка што треба да ја зголеми понудата и да го намали притисокот врз цените на дизелот.
Пазарите реагираа со пад на цените на нафтата по објавувањето на договорот, но аналитичарите предупредуваат дека ослободувањето на стратешките резерви е краткорочна мерка. Таа може да го ублажи недостигот, но сама по себе не ги решава проблемите со производството, рафинериите и нарушените глобални синџири на снабдување.
