Денес Обединетите нации по 45-ти пат го одбележуваат Меѓународниот ден на мирот, годинава под мотото „Инвестирај во мир, за секого, секаде, секој ден“. Апелот доаѓа во момент кога, според трекерите на вооружени конфликти, во светот истовремено траат најмалку шест војни, од Украина до Судан, а неколку од нив во текот на 2026 година дополнително ескалираа наместо да стивнат.
Еден датум, шест фронтови
Од 2001 година, 21 септември формално бара глобално примирје и целосно прекинување на непријателствата. Практиката од последните години покажува спротивно. Организациите што ги следат вооружените конфликти, меѓу кои Меѓународната кризна група и ACLED, во своите извештаи за 2026 година наведуваат дека светот не се соочува со една голема војна, туку со паралелно траење на повеќе регионални конфликти, секој со сопствена динамика и застој во преговорите.
Коментар: Самиот факт дека организацијата чиј основен мандат е одржување на мирот мора секоја година одново да го дефинира примирјето како посебна цел, а не како постоечка состојба, зборува повеќе од кој било извештај.
Украина: најдолгата европска војна по 1945 година
Руската инвазија на Украина влезе во петтата година, а серијата преговори во Абу Даби и Женева во текот на 2026 година не резултираше со траен договор. Краткотрајни примирја, како тродневната пауза околу 9 мај, договорена со посредство на американскиот претседател Доналд Трамп, беа проследени со наводи за прекршувања од двете страни уште пред да истечат. Русија контролира околу 20 отсто од украинската територија, а аналитичари цитирани од Ал Џазира оценуваат дека прозорец за траен договор би можел да се отвори дури во втората половина на годината, доколку ниту една страна не оствари пробив на фронтот.
Блискиот Исток: од Газа до Техеран
Регионот влезе во 2026 година со примирје во Газа, договорено уште во октомври 2025 година, но според извештаите на Associated Press од февруари, стотици Палестинци загинаа во израелски напади и по неговото стапување во сила, а разоружувањето на Хамас и обновата на Газа останаа во застој. Во март, судирот меѓу Израел и Хезболах во Либан прерасна во отворена војна, а истовремено САД и Израел влегоа во воен судир со Иран, проследен со серија кратки примирја и нивни прекршувања низ пролетта и летото. Секое ново примирје во регионот досега траело недели, не месеци.
Судан: криза без внимание
Граѓанската војна меѓу Суданските вооружени сили и Силите за брза поддршка продолжува веќе трета година и, според меѓународните организации, предизвикала едно од најголемите раселувања луѓе во светот во моментов. За разлика од Украина или Блискиот Исток, судирот во Судан добива несразмерно малку медиумско внимание во однос на неговите размери.
Мјанмар и Конго: долгорочните војни
Граѓанската војна во Мјанмар трае од 2021 година, а конфликтот во источно Конго, вклучувајќи ја офанзивата на побуната М23 и вклученоста на Руанда, е еден од најстарите нерешени судири во Африка. И двата конфликта продолжуваат со поместувања на фронтовите, без изгледи за скорешен договор.
Сахел: новиот фронт
Во регионот на Сахел, џихадистичките групи во текот на септември воведоа делумна блокада на малиската престолнина Бамако, во она што Меѓународната кризна група го опишува како нова фаза во пошироката војна во регионот. Милитантите веројатно сакаат да ја зацврстат контролата над руралните подрачја и да ги притиснат воените власти, наместо директно да ја освојат престолнината.
Годинешната тема на ОН, „Инвестирај во мир“, доаѓа со порака на генералниот секретар Антонио Гутереш дека мирот не се гради само на преговарачки маси, туку во училниците и соседствата. Фондот на ОН за градење мир, основан со таа цел, досега поддржал проекти во над 70 земји.
