На 26 октомври 1902 година, во Њујорк, на 86-годишна возраст, почина Елизабет Кејди Стентон, една од клучните фигури на американското движење за правата на жените. Таа е авторката на Декларацијата на чувствата, документот со кој во 1848 година за првпат организирано било побарано право на глас за жените во САД, барање што се исполнило дури во 1920 година, кога неа веќе ја немало.
Елизабет Кејди Стентон е родена на 12 ноември 1815 година во Џонстаун, во државата Њујорк, во едно од највлијателните семејства во градот. Татко ѝ, Даниел Кејди, бил познат адвокат и пратеник, а малата Елизабет неформално го учела правото слушајќи ги неговите разговори со колегите и читајќи ги неговите правни книги. Таму првпат забележала колку законите ги оставале жените без имот, без старателство над децата и без право на глас. Раното искуство со нееднаквоста било и лично: од единаесетте деца во семејството, шест починале пред да пораснат, меѓу нив и сите машки деца. Кога починал последниот брат, Елизабет се обидела да му ја надомести загубата на татко ѝ со учење и успех, но разбрала дека во тогашното општество ниту еден успех на ќерка не вредел колку постоењето на син. Сакала да студира, но открила дека колеџите и универзитетите не примале жени, па образованието го завршила во Женската семинарија во Трој во 1832 година.
Во 1840 година се омажила за реформаторот и аболиционист Хенри Стентон, а уште тогаш направила гест што многумина го сметале за скандалозен: од брачната заклетва го исфрлила зборот „покорност“. Наместо „госпоѓа Хенри Стентон“, како што налагал обичајот, се потпишувала со своето име. Медениот месец го поминале во Лондон, на Светската конвенција против ропството, каде што на жените делегатки не им било дозволено да учествуваат во работата. Таму Стентон ја запознала квекерката Лукреција Мот, а двете си ветиле дека, кога ќе се вратат дома, ќе свикаат конвенција за правата на жените.
Тоа ветување го исполниле осум години подоцна. Во јули 1848 година, во Сенека Фолс, се одржала првата конвенција за правата на жените во САД, а Стентон ја напишала Декларацијата на чувствата текст што свесно ја имитира американската Декларација за независност, но низ целиот документ ги додава зборовите „жена“ и „жени“. Најконтроверзно било барањето за право на глас. Дури и дел од нејзините сојузници сметале дека тоа е премногу и дека ќе го исмее целото движење. Барањето сепак било прифатено, меѓу другото и со поддршка на аболиционистот Фредерик Даглас.
Од 1851 година Стентон работела во тандем со Сузан Б. Ентони, во партнерство што историчарите го опишуваат како совршено дополнување: Стентон била подобра говорничка и писателка, а Ентони — организаторка и тактичарка. Стентон ги пишувала говорите, а Ентони ги пренесувала низ земјата, особено во годините кога Стентон била дома со своите седум деца. Заедно го уредувале весникот „Револуција“, ги напишале првите три тома од „Историјата на женското право на глас“, а Стентон дваесет години била претседателка на Националната асоцијација за право на глас на жените. Во 1866 година се кандидирала и за Конгресот, како независна кандидатка, во време кога самата не можела да гласа. Добила 24 гласа.
Нејзиното наследство не е без сенки, и тоа треба да се каже. По Граѓанската војна, Стентон се спротивставила на 14. и 15. амандман на американскиот Устав, кои им го гарантирале правото на глас на ослободените црнци, но не и на жените. Во тие полемики изговорила и расистички зборови што го поделиле движењето. Подоцна се залагала и за т.н. „образовано право на глас“, според кое на дел од граѓаните би им било ограничено правото на гласање. Во поодминатите години се свртела кон религијата и ја објавила „Женската библија“, критика на начинот на кој библиските толкувања ја оправдувале подреденоста на жените. Со тоа се оддалечила и од дел од сопственото движење.
Стентон починала од срцева слабост на 26 октомври 1902 година. Деветнаесеттиот амандман, со кој на Американките им било дадено правото на глас, бил ратификуван во 1920 година, осумнаесет години по нејзината смрт и седумдесет и две години по конвенцијата во Сенека Фолс. Нејзината приказна е потсетник дека правата што денес ги сметаме за нормални не се подарок, туку резултат на генерации жени што долго се бореле за нив, уште пред тоа да стане прифатливо и што често не го дочекале денот за кој се бореле.
