Кога во јули годинава КЛИК е-издаваштво ја најави програмата „160 дела. 160 недели.“, јавноста доби најава за необичен книжевен потфат: во континуитет од повеќе од три години да се објавуваат најмалку 160 книги, со ритам од едно ново издание неделно. Нешто повеќе од три месеци подоцна, резултатот веќе е видлив. До крајот на октомври беа реализирани 17 библиографски регистрирани публикации што опфаќаат вкупно 22 книги. Издавачката програма продолжува и во ноември, со нови дела, нови авторски соработки и проширување на дигиталната библиотека, која брои повеќе од 100 читатели и содржи 53 книги од 13 автори.

Зад овој проект стојат КЛИК е-издаваштво, е-Библиотека Паноптикум и медиумскиот портал Panoptikum.mk, поврзани во издавачки систем во кој книжевното дело поминува низ професионална подготовка, објавување, дигитална дистрибуција и континуирано медиумско претставување. Изданијата добиваат сопствен библиографски идентитет, авторски профил, корица, продажна страница и место во дигиталната библиотека.

Програмата започна со систематско објавување на обемниот книжевен фонд на писателот и новинар Љупчо Димитровски, создаван во текот на повеќе децении. Станува збор за творештво што опфаќа романи, поезија, раскази, поетски студии и други книжевни форми, од кои значителен дел досега не бил достапен пред читателската јавност.

Особено впечатлив е почетокот на издавачката низа. „Во заумност сосе стварност“, обемно поетско кредо на Димитровски, обединува шест самостојни, тематски поврзани книги поезија во една публикација. Ова издание претставува заокружена книжевна целина во која се истражуваат човековата самосвест, паметењето, љубовта, минливоста, достоинството и постоењето.

Паралелно е објавена и романескната пенталогија „Јава од искони“, составена од пет романи: „Лавиринт од слики“, „Меѓу молк и тишина“, „Жар и пепел во огниште“, „Сонцева крв за љубови и доблести“ и „Прокоба одродничка“. Петте книги градат голема прозна целина за човекот и неговото место во семејството, историјата и општеството, за припадноста, искоренувањето, личната и колективната меморија.

Издавачката разновидност продолжува и низ другите објавени дела. „Во време за приказ“ содржи сто раскази-ескизи; „Мои народски изреки I – дума, опит, ука“ опфаќа 1.000 авторски изреки; „Олкунѕа двостишија за тебе“ донесува 500 самостојни песни во по два стиха, додека „Едности I“ го истражува поетскиот израз сведен на еден стих. Меѓу објавените изданија е и „Соголување до коска“, обемен роман создаван во текот на повеќе децении.

Овие книги покажуваат што значи систематски да се отвора еден долго создаван авторски фонд. Ракописите што со години биле надвор од јавниот книжевен простор добиваат издание, библиографска обработка и реална можност да стигнат до читател.

Книжевното наследство повторно пред читателите

Покрај новите издавачки проекти, е-Библиотека Паноптикум развива и посебна програма за дигитална достапност на македонското книжевно наследство.

Продолжува соработката со ЈУ Градска библиотека „Браќа Миладиновци“ – Скопје, благодарение на која во е-Библиотеката бесплатно се достапни значајни дела од македонската литература, меѓу кои „Бели мугри“ од Кочо Рацин, „Бегалка“ од Васил Иљоски, „Крвава низа“ од Славко Јаневски и „Песна на црната жена“ од Ацо Шопов.

Со оваа соработка, дигитализираните примероци од библиотечните фондови добиваат дополнителен пат до современиот читател. Книгите што некогаш биле достапни главно преку печатени примероци и библиотечни збирки, денес можат да се читаат од мобилен телефон, таблет или компјутер, независно од местото на живеење.

Еден од поновите примери за обновување на книжевното присуство е „Скршениот шестар“, еколошката бајка во девет чина од Тони Манџуковски – Манџук. Делото, промовирано на 9 ноември 2001 година во Музејот на современата уметност во Скопје, точно 25 години подоцна, на 9 ноември 2026 година, повторно се појавува пред читателите во дигитална форма.

Во е-Библиотеката се претставени и други современи автори и изданија. Со тоа постепено се создава книжевен каталог што ги поврзува старите книги, современото творештво и авторските дела што допрва треба да добијат свое прво издание.

Нова соработка со Агенцијата за иселеништво: македонската книга добива поширока адреса

Ново значајно поглавје во развојот на Паноптикум е воспоставената институционална соработка со Агенцијата за иселеништво.

На 3 ноември 2026 година е потпишан Меморандум за соработка, а на 5 ноември Агенцијата на својата официјална веб-страница објави повик до македонските автори, литературни друштва, здруженија и културни организации во иселеништвото да се вклучат во заедничката иницијатива.

Целта е книжевното творештво создавано меѓу Македонците ширум светот да добие организирано дигитално претставување и да стане подостапно за читателите во Македонија и во дијаспората.

Преку е-Библиотека Паноптикум се отвора простор за претставување постојни книги, монографии, зборници, историски публикации и други дела поврзани со македонското културно наследство. Авторите што подготвуваат нови ракописи ќе можат да разгледаат и можности за професионално е-издавање преку КЛИК, согласно со договорените издавачки услови.

Соработката предвидува и пошироко медиумско претставување на иселеништвото: активностите на македонските здруженија, културните манифестации, литературните средби, образовните иницијативи, како и животните и професионалните приказни на Македонците што создаваат и работат низ светот.

На овој начин, македонската книга и културната меморија добиваат можност да се движат во двете насоки: од Македонија кон иселеништвото и од иселеништвото кон македонската јавност.

Читателот ја носи својата библиотека со себе

е-Библиотека Паноптикум функционира како дигитален каталог и систем за онлајн читање. Корисникот отвора сопствен профил на Panoptikum.mk, избира книга и, според условите на конкретната публикација, може бесплатно да ја чита, да ја купи или да ѝ пристапи преку членство.

Купената е-книга останува достапна во личната библиотека на корисникот, а читањето се одвива преку заштитениот Прелистувач, без потреба од инсталирање посебна апликација. Пристапот е можен преку компјутер, таблет или мобилен телефон.

Овој модел има особена практична вредност за македонските читатели што живеат надвор од државата. Новото книжевно издание не зависи од печатен тираж, поштенска испорака или физичка книжарница. Читателот може да пристапи до своите книги од кој било дел на светот каде што има интернет.

Паралелно со книгите, Паноптикум развива и аудиосодржини. Меѓу нив е „Јазикот е мојата татковина“, обновен аудиосеријал од 52 емисии посветени на македонскиот литературен јазик, правописот, правоговорот и јазичната култура. Оригиналните радиосодржини, создадени пред околу четврт век, денес повторно се претставуваат пред нови генерации слушатели.

Програмата продолжува: 160 недели се јавна издавачка обврска

КЛИК е-издаваштво го продолжува проектот „160 дела. 160 недели.“ со јасна определба секоја недела да носи ново книжевно издание. Првите 21 книга се веќе реализиран дел од програмата, а новите наслови продолжуваат да го зголемуваат фондот на е-Библиотека Паноптикум.

Во следниот период издавачкиот проект ќе продолжи со објавување нови дела, обработка на постојни авторски фондови, развивање соработки со писатели и институции и проширување на книжевната достапност за македонската публика во земјата и во странство.

Амбицијата на проектот е јасна: македонската книга да има континуирано место во дигиталниот простор, а авторите да имаат издавачка и медиумска платформа преку која нивните дела ќе стигнуваат до нови читатели.

Програмата може да се следи јавно, книга по книга и недела по недела. Досегашните резултати се објавени и достапни за читање.

Книгите на КЛИК е-издаваштво: https://panoptikum.mk/knigi/
е-Библиотека Паноптикум: https://biblioteka.panoptikum.mk/
Повеќе за проектот: https://panoptikum.mk/160-knigi-160-nedeli/