Иако податоците дека денешните тинејџери консумираат значително помалку алкохол од нивните родители на прв поглед изгледаат како одлична вест, поновите истражувања откриваат дека причините за ваквиот тренд воопшто не се наивни. Долгорочната американска студија „Мониторинг д фјучр“, која ја спроведува Универзитетот во Мичиген со цел да ги следи навиките и ставовите на младите, покажува дека падот на интересот за алкохолни пијалаци кај тинејџерите всушност започнал уште на крајот од деведесеттите години. Сепак, бројките денес се драстично променети, па така во 2024 година само 41 процент од матурантите изјавиле дека пиеле алкохол во изминатите дванаесет месеци, што е огромен пад во споредба со 1997 година, кога тој процент изнесувал дури 75 отсто. Слична надолна тенденција се забележува и кај многу помладите тинејџери.
Рејчел Џанфаза, експерт која интензивно го проучува однесувањето на генерацијата З, објаснува дека зад овој феномен стојат три клучни фактори, а тоа се радикално изменетиот начин на дружење по пандемијата, опсесијата со совршен физички изглед и сè поголемиот финансиски притисок. Изолацијата и карантините за време на ковид-кризата ги затекнаа овие млади луѓе токму во годините кога требаше да ги развиваат клучните социјални вештини во живо. Како резултат на тоа, голем дел од нив комплетно се префрлија онлајн, градејќи ја својата зона на комфор на социјалните мрежи. Бидејќи алкохолот традиционално е поврзан со ноќен живот, забави и физички излегувања во локали, со повлекувањето на младите во дигиталниот свет автоматски опадна и потребата за пиење во друштво.
Покрај социјалните промени, социјалните мрежи наметнаа и сурова култура на постојана „оптимизација на телото“ која подеднакво ги погодува и девојките и момчињата. Притисокот дополнително се засили со глобалната популарност на новите лекови за слабеење кои повторно го вратија трендот на екстремна слабост како естетски идеал, па младите денес свесно ги избегнуваат калоричните пијалаци, коктелите полни со шеќер и пивото. Според Џанфаза, оваа генерација доцни во созревањето во речиси сите сегменти бидејќи, покрај тоа што пијат помалку, тие имаат и помалку сексуални односи, подоцна полагаат возачки испит и генерално одбиваат брзо да влезат во светот на возрасните, најмногу поради чувството дека уште од раното детство биле под престрога родителска контрола.
Затоа, психолозите апелираат дека родителите мора сериозно да обрнат внимание на секојдневниот стрес со кој се соочуваат нивните деца и максимално да ги стимулираат да излегуваат и да градат вистински пријателства надвор од екраните. Интересно е што овој тренд на трезвеност го следи и генералниот пад на користењето на други штетни супстанции. Истото истражување потврдува дека употребата на марихуана кај матурантите се спуштила на 26 проценти, што е најниско ниво во последните три децении. Очигледен пад има и кај популарните електронски цигари, кои во 2024 година ги користеле 21 отсто од анкетираните ученици во завршните години, за разлика од 2020 година кога тој број изнесувал високи 35 проценти.
