Глорија Стајнем, легендарната пионерка на феминизмот, писателка и активистка која го дефинираше модерното движење за женските права во САД, почина на 92-годишна возраст. Таа ќе остане запаметена како една од најпрепознатливите фигури во борбата за подобро општество.
Меѓународно признатата новинарка и авторка го посвети својот живот на клучни каузи како што се репродуктивната слобода, легализацијата на абортусот и превенцијата од семејно насилство. Дополнително, таа неуморно се бореше за еднакви плати и политичка рамноправност меѓу половите.
По веста за нејзиното заминување, светот се потсетува на нејзините најмоќни, најдлабоки и исклучително духовити мисли кои и денес инспирираат милиони луѓе. Нејзините зборови директно ги разобличуваа општествените предрасуди и нееднаквости.
„Секоја жена која ќе избере да се однесува како целосно човечко битие треба да биде предупредена дека армијата на статус-квото ќе ја третира како лоша шега. Тоа е нивното прво и природно оружје, па затоа ќе ѝ треба поддршка од нејзините сестри“, изјави таа своевремено.
Нејзиниот остар јазик не ги поштедуваше ниту тогашните популарни медиуми. Стајнем еднаш истакна дека „жена која чита Плејбој се чувствува слично како Евреин кој чита нацистички прирачник“, критикувајќи ја објектификацијата на женското тело.
Таа силно веруваше во моќта на поединецот да ги менува работите околу себе. „Иднината целосно зависи од тоа што прави секој од нас секој ден; едно движење се состои само од луѓе кои се движат“, забележа Стајнем.
За развојот на човечката свест и личниот напредок, таа секогаш го потенцираше процесот на ослободување од погрешните сфаќања. „Првиот проблем за сите нас, и за мажите и за жените, не е да научиме нешто ново, туку да се одучиме од погрешно наученото“.
Со препознатлива доза на сарказам, таа правеше дефиниции за социјалните норми на своето време. „Ослободена жена е онаа која има сексуален живот пред бракот, а вработување и кариера по него“, изјави Стајнем.
Една од нејзините најпознати хумористични и силни мисли гласи: „Жена без маж е како риба без велосипед“. Со оваа изјава таа на сликовит начин ја истакна женската независност и самостојност. Стајнем беше позната и по своите искрени согледувања за соочувањето со вистината. „Вистината ќе ве ослободи, но претходно многу ќе ве изнервира“, гласи уште еден од нејзините незаборавни цитати.
Таа посветуваше големо внимание на популарната култура и нејзиното влијание врз политиката. Според неа, поп-културата ги обликува нашите идеи за тоа што е нормално и какви се нашите соништа, додека политиката одлучува како се распределуваат моќта и парите во земјата.
Нејзиниот сатиричен есеј за менструацијата остана запишан во историјата на феминистичката литература. „Што би се случило ако одеднаш, по некоја магија, мажите можеа да имаат менструација, а жените не? Мажите на улица ќе измислеа жаргон и ќе си честитаа со зборовите: ‘Брате, изгледаш одлично денес!’ – ‘Да, човече, во оние денови сум!’“.
Таа продолжуваше со слична логика: „Ако се смета дека жените се помалку рационални на почетокот на менструалниот циклус кога хормоните се на најниско ниво, тогаш зошто да не кажеме дека во тие неколку дена жените се однесуваат токму онака како што мажите се однесуваат во текот на целиот месец?“.
За прашањата за моќта и богатството, таа упати јасна порака: „Никогаш нема да ја решиме феминизацијата на моќта сè додека не ја решиме машкоста на богатството“. Нејзините ставови за водечките политичари исто така беа без влакна на јазикот: „Ако Трамп каже нешто добро за мене, веднаш ќе се застрелам“.
За способноста на половите во општеството, таа мудро забележа: „Сега сите знаеме дека жените можат да го прават она што го прават мажите, повеќето луѓе се согласуваат со тоа. Но, сè уште не знаеме дали мажите би можеле да го прават она што го прават жените“.
Како последна голема мисла што го заокружува нејзиниот живот останува нејзината дефиниција за емпатијата. „Емпатијата е најрадикалната од сите човечки емоции“, порача Глорија Стајнем, оставајќи зад себе неоценливо културно и социјално наследство.
