Сè повеќе луѓе разговорите за своите емоционални проблеми ги водат со вештачката интелигенција, а темата четботови и ментално здравје станува сè поактуелна во научните кругови. Нова студија на истражувачи од израелскиот Универзитет Тел-Хаи покажува дека речиси секој трет возрасен корисник на алатки како ChatGPT и Gemini барал емоционална поддршка, совет за справување со проблеми или помош поврзана со менталното здравје. Кај корисниците што минуваат низ тешки психички тешкотии, тој удел расте на речиси секој втор.
Студијата, објавена во научното списание „Сајберпсихологија, однесување и социјални мрежи“, испитувала како стиловите на емоционална приврзаност и психолошкото страдање се поврзани со користењето на вештачката интелигенција за поддршка. Истражувачкиот тим, предводен од д-р Дорит Хадар Шовал, анкетирал 584 возрасни лица во Израел на возраст од 18 до 70 години. Сите учесници барем еднаш во претходната година користеле алатка со генеративна вештачка интелигенција.
Вкупно 29,3 отсто од испитаниците изјавиле дека барем еднаш користеле вештачка интелигенција за емоционална поддршка или помош поврзана со менталното здравје. Меѓу учесниците со тешко ниво на психолошко страдање, овој процент изнесува 47 отсто. Значително почесто вакво користење пријавиле и помладите учесници и жените.
Според авторите, психолошкото страдање е факторот што е најсилно поврзан со обраќањето кон вештачката интелигенција за поддршка. Овие алатки нудат моментален, достапен разговор без осудување, но не се дизајнирани да функционираат како стручна помош за менталното здравје. Затоа истражувачите сметаат дека е итно да се разберат и можните придобивки и ризиците од потпирањето на вештачката интелигенција во периоди на емоционална ранливост.
Студијата покажала и дека луѓето со повисоко ниво на анксиозна приврзаност почесто барале поддршка од четботови. Сепак, кога во анализата се земало предвид психолошкото страдање, анксиозната приврзаност повеќе не била значаен фактор. Двата фактора се тесно поврзани, а истражувањето не може да утврди кој од нив се јавува прв.
Авторите предупредуваат дека комерцијалните системи со вештачка интелигенција, за разлика од стручњаците за ментално здравје или наменските дигитални терапевтски алатки, немаат клинички мандат ниту воспоставени механизми за справување со психолошки кризи. Студијата не проценува дали овие разговори им помогнале или наштетиле на корисниците, ниту дали тие ја замениле стручната помош со вештачка интелигенција. Сепак, широката употреба кај ранливите луѓе бара поголемо внимание од клиничарите, истражувачите и креаторите на политики.
Истражувачите сметаат дека разбирањето на дигиталните навики при барање помош станува важен дел од современата грижа за менталното здравје. Идните истражувања треба да се фокусираат на безбедноста, квалитетот на одговорите во кризни ситуации и на прашањето дали вештачката интелигенција ја надополнува или во некои случаи ја заменува стручната помош. Додека не постојат јасни одговори, разговорот со четбот не треба да биде замена за психолог, психијатар или блиска личност од доверба.
