Првото кивање во домот кај родителите обично ја отвора истата дилема: дали е грип или настинка. Носот почнува да тече, грлото боли, температурата малку се крева, а прашањето е дали станува збор за безопасен вирус или за нешто што бара преглед. Настинките се чести во есента и зимата и најчесто минуваат благо, со нега дома, но понекогаш она што изгледа како обична настинка се покажува како грип или друга инфекција што бара дополнително внимание.
Настинката ја предизвикуваат голем број вируси, од кои најчести се риновирусите. Симптомите обично се развиваат постепено во текот на неколку дена, со течење или затнат нос, кивање, благо воспаление на грлото и кашлица. Температурата е ниска или ја нема, а заморот е присутен, но поднослив.
Повеќето настинки минуваат сами од себе за седум до десет дена. Децата во тој период се чувствуваат непријатно, но најчесто остануваат активни, продолжуваат да си играат, да јадат и да комуницираат. Доволно течности и препаратите што ги препорачува лекарот обично се доволни за да се олесни состојбата до целосно закрепнување.
Грипот го предизвикува вирусот на инфлуенца и на почетокот може да личи на настинка, но разликата се гледа во брзината и јачината на симптомите. Температурата може нагло да се искачи над 38 °C, придружена со треска и болки во мускулите. Заморот може да биде толку изразен што детето едвај станува од кревет и ги одбива активностите што инаку ги сака.
Главоболката и воспаленото грло доаѓаат заедно со кашлица што со текот на времето може да стане тешка, а кај децата понекогаш се јавуваат и гадење и повраќање. Грипот носи и поголем ризик од компликации, како воспаление на белите дробови, бронхитис и инфекции на увото. Најчувствителни се малите деца, постарите лица и хронично болните, па кај нив секој ненадеен скок на температурата бара внимателна проценка.
Постојат јасни знаци по кои повикот до педијатар или одењето во итна помош не смее да се одложува. Тука спаѓаат отежнатото или забрзаното дишење, болката или притисокот во градите, високата температура што трае подолго од три дена и поспаноста од која детето тешко се буди. Итна реакција бараат и знаците на дехидрација, како суви усни, ретко мокрење и вртоглавица, а модрата боја на усните или лицето бара итна медицинска помош.
Посебно внимание е потребно кога детето навидум ќе закрепне, а потоа состојбата повторно му се влоши, и тоа посилно од претходно. Таквиот тек може да укажува на воспаление на белите дробови, RSV-инфекција или друго респираторно заболување. Во такви случаи потребна е стручна проценка и лекување под надзор на лекар.
Кај благите симптоми, негата дома го носи најголемиот дел од закрепнувањето. Водата, супата и напивките со електролити помагаат да се спречи дехидрација, а одморот во мирен и пријатен простор го поддржува имунолошкиот систем. Овлажнувачите на воздух, физиолошкиот раствор во спреј и топлите туширања го олеснуваат затнатиот нос, додека лековите против температура треба да се даваат исклучиво според совет на педијатар.
Против настинката не постои вакцина, но против грипот постои безбедна и ефикасна вакцина што значително го намалува ризикот од тешка форма на болеста. Годишната вакцинација се препорачува за сите постари од шест месеци. Честото миење раце, дезинфекцијата на површините што сите ги допираат и останувањето дома за време на болеста дополнително го намалуваат ширењето на инфекцијата во семејството.
Корисно е родителите во текот на сезоната да водат кратки белешки за симптомите, како кога почнала температурата, колку дена трае кашлицата и колку течност внесува детето. Таквите податоци му даваат на лекарот појасна слика и ја олеснуваат проценката, особено кога состојбата се менува од час во час. Ако постои каква било дилема, разговорот со матичниот педијатар е најсигурниот начин да се добие вистинскиот одговор.
