Новата власт во Унгарија сака да го ограничи премиерскиот мандат

Политичките промени во Будимпешта носат уставни реформи со кои се става крај на долгогодишното еднолично владеење и се воведуваат европски демократски лимити.
epa12886204 Chairman of the opposition Tisza Party Peter Magyar (C) addresses supporters after his party won landslide victory in the general elections in Budapest, Hungary, 12 April 2026. Behind him Vice Chairpersons Maark Radnai (L) and Agnes Forsthoffer applaud. EPA/Robert Hegedus HUNGARY OUT

Новоизбраната владејачка гарнитура во Унгарија започна амбициозен процес за коренити уставни измени, со кои се планира строго ограничување на бројот на мандати што едно лице може да ги извршува на позицијата претседател на Владата. Овој реформски чекор има за цел да го спречи повторувањето на сценариото на повеќедецениско доминирање на еден лидер врз комплетниот државен апарат. Новата унгарска коалиција, која дојде на власт со ветувања за децентрализација и враќање на либералните вредности, го стави овој закон како свој апсолутен приоритет во Парламентот.

Лимит од најмногу два премиерски мандата

Предложената реформа предвидува воведување на уставно ограничување според кое ниту еден поединец нема да може да ја извршува премиерската функција повеќе од двапати во животот. Ова практично значи дека максималниот период на владеење на еден премиер би се ограничил на вкупно осум години, по што тој не би имал право на повторна кандидатура за истата позиција. Овој модел е директно инспириран од претседателските решенија во Соединетите Американски Држави и дел од напредните европски демократии, каде што лимитирањето на моќта се смета за клучен елемент за здрава политичка смена.

Запирање на автократските механизми на претходниот систем

Оваа одлука претставува директен раскин со политичкото наследство на досегашниот долгогодишен премиер Виктор Орбан, чија партија Фидес (Fidesz) со години ги менуваше законите со цел да ја зацврсти и продолжи неговата контрола врз државата. Новите унгарски лидери посочуваат дека неограничените мандати довеле до создавање на „заробена држава“ каде независните институции, правосудството и медиумите биле ставени под целосна партиска диктатура. Преку воведувањето на овие кочници, новата власт сака да испрати јасен сигнал до Брисел дека земјата се враќа на вистинскиот демократски пат.

Силна дебата и отпор од опозицијата

Иако предлогот ужива огромна поддршка кај граѓаните кои излегоа да гласаат за промени, неговото усвојување во Собранието нема да помине без силен отпор. Сегашната опозиција, составена од поранешните владејачки структури, жестоко се противи на овие измени, тврдејќи дека ограничувањето на мандатите е антидемократски чин кој ја скратува волјата на народот да избере лидер каков што сака, без разлика колку пати тој претходно победил. Сепак, парламентарното мнозинство е решено да ја истурка реформата до крај, најавувајќи дека доколку е потребно, за ова прашање ќе биде распишан и сенароден референдум.

е-Трн да боцка во твојот инбокс