Македонските училишта се соочуваат со сè помал број ученици, а демографскиот пад веќе директно ја менува сликата во училниците. Министерката за образование и наука Весна Јаневска вели дека државата ќе мора да ја приспособи училишната мрежа, но уверува дека намалувањето на бројот на ученици нема автоматски да значи отпуштање наставници. Јаневска за демографските промени и нивното влијание врз образованието говореше во емисијата „Ноќно студио“ на 4ТВ.

Според неа, намалувањето на бројот на бракови и раѓања, иселувањето и промените во животниот стил веќе се чувствуваат во училиштата. Последица се паралелки со мал број ученици, празни училници и потреба од поинаква организација на наставата.

„Факт е дека имаме лоша демографија“, рече Јаневска, посочувајќи дека намалениот број раѓања директно се одразува и врз бројот на ученици.

Министерката оцени дека економската состојба и вработеноста се само дел од причините за демографскиот пад, а меѓу факторите ги наведе и променетите животни навики, семејните модели и одлуките на младите. Но, покрај прашањето колку деца ќе има во училиштата, се отвора и друго: што ќе се случува со наставниците кога ќе има сè помалку ученици и кога ќе се намалува бројот на паралелки?

Наставниците нема да останат без работа

Јаневска уверува дека оптимизацијата на училишната мрежа не треба да значи масовно губење работни места во образованието. Како еден од одговорите се најавува пошироко воведување едносменско работење, подолг престој на учениците во училиштата и целодневна настава.

Во таков модел, наставниците кои поради намалениот број паралелки би имале помал фонд на редовни часови би можеле да бидат ангажирани во други образовни активности во текот на денот. Тоа би опфаќало дополнителна и додатна настава, изборни содржини, воннаставни активности, работа со ученици кои имаат потешкотии во учењето, но и дополнителна работа со талентирани ученици.

Идејата, според изјавите на Јаневска, е постојниот наставен кадар да се искористи поефикасно, наместо падот на бројот на ученици автоматски да доведе до укинување на работни места. Така, оптимизацијата не би се сведувала само на спојување или укинување паралелки. Промената би значела и поинаква организација на наставниот ден и поширок ангажман на наставниците надвор од класичниот наставен час.

Празните училници се симптом на поголем проблем

Зад промените во училиштата, сепак, стои проблем кој не може да се реши само со реорганизација на наставата. Ако бројот на деца продолжи да се намалува, образовниот систем ќе мора постојано да се приспособува на новата демографска реалност. Тоа особено ќе се чувствува во помалите населени места, каде што веќе има училишта и паралелки со мал број ученици.

Подобрата демографска состојба, според Јаневска, би значела и помал притисок врз државата да ја оптимизира училишната мрежа. Затоа прашањето повеќе не е само колку училишта и паралелки ѝ се потребни на државата.

Прашањето е и што ќе се случи со постојната училишна инфраструктура, како ќе се организира наставата и како ќе се користи наставниот кадар во земја во која секоја нова генерација може да биде помала од претходната. Според најавениот пристап, наставниците треба да останат во образовниот процес, но нивната работа постепено би можела да се менува. Наместо целиот ангажман да се темели само на редовните часови, поголем дел од денот би можел да биде посветен на дополнителна работа со учениците, изборни и воннаставни активности и индивидуална поддршка.

Демографијата, со тоа, веќе не е само статистика. Таа станува прашање што директно ја менува македонската училница.