Првата рунда од високите преговори меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, што се одржуваат во Швајцарија, заврши во атмосфера на тензии, но со договор разговорите да продолжат и во текот на неделата. Средбите следуваат по неодамна потпишаниот меморандум за разбирање меѓу Вашингтон и Техеран, чија цел е деблокирање на Хормушкиот Теснец и отворање на 60-дневен процес за преговори околу иранската цивилна нуклеарна програма.
Иранците накратко ги напуштија разговорите
Преговорите беа привремено прекинати откако иранската делегација протестираше поради серијата пораки и закани што американскиот претседател Доналд Трамп ги објави на социјалните мрежи и во телевизиски интервјуа. Трамп предупреди дека САД би можеле да преземат силни мерки доколку Хормушкиот Теснец остане затворен, а неговите изјави предизвикаа остри реакции во Техеран. Иранските претставници оценија дека таквата реторика претставува закана за нивната безбедност и е спротивна на духот на договорот постигнат минатата недела.
Главниот ирански преговарач Мохамад Багер Галибаф порача дека Техеран нема намера да попушти под притисок.
„Американските закани воопшто не ги земаме предвид“, изјави Галибаф.
Катар и Пакистан помогнаа да продолжат разговорите
По дипломатска интервенција на Катар и Пакистан, двете страни се вратија на преговарачката маса. Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи оцени дека е постигнат „значителен напредок“, особено околу механизмите за спречување инциденти во Хормушкиот Теснец.
Според заедничкото соопштение на посредниците, договорено е воспоставување директна комуникациска линија меѓу двете страни за да се избегнат идни кризи во регионот.
Хормушкиот Теснец и Либан остануваат главни спорни точки
Техеран соопшти дека повторно вовел ограничувања во Хормушкиот Теснец како протест поради продолжувањето на израелските воени операции во Либан. Од друга страна, Трамп побара Иран веднаш да влијае врз своите сојузници во Либан и предупреди дека во спротивно Вашингтон би можел повторно да преземе воени мерки.
Во меѓувреме, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека Израел ќе остане во безбедносната зона во јужен Либан колку што е потребно и повтори дека нема да дозволи Иран да дојде до нуклеарно оружје.
Помирлив тон од американскиот потпретседател
За разлика од остриот настап на Трамп, американскиот потпретседател Џеј Ди Венс испрати значително помирлива порака. Тој изјави дека администрацијата сака да отвори „нова страница“ во односите со Иран и оцени дека и покрај сите проблеми, е направен напредок кон намалување на регионалните тензии.
Иранската страна инсистира разговорите да се концентрираат на укинување на американските санкции, повторно отворање на извозните канали за нафта и одмрзнување на иранските средства во странство. Фактот што во делегацијата се вклучени и раководителите на иранската нафтена компанија и централната банка покажува дека економските прашања се меѓу главните приоритети на Техеран.
И покрај тешкиот старт, преговарачите најавуваат дека техничките разговори ќе продолжат до крајот на неделата, а исходот може да има големо влијание врз глобалната безбедност, енергетските пазари и стабилноста на Блискиот Исток.
