Европската Унија го стега обрачот околу евтините интернет-пратки од платформи како Тему, Шеин и АлиЕкспрес. Од 1 јули 2026 година, стоките под 150 евра што влегуваат во ЕУ преку е-трговија ќе подлежат на фиксна царинска давачка од 3 евра, потврди Советот на ЕУ.

Досега малите пратки под 150 евра беа ослободени од царински давачки, иако подлежеа на ДДВ и царински декларации. Новата мерка е насочена кон огромниот прилив на евтини производи од трети земји, особено од Кина. Во 2024 година во ЕУ пристигнале околу 4,6 милијарди мали пратки, а според европските податоци, над 90 проценти од нив потекнувале од Кина.

Брисел не сака „евтино и без контрола“

Причината не е само данокот. ЕУ тврди дека сака да ја намали нелојалната конкуренција кон европските трговци, да спречи потценување на вредноста на пратките и да ја зајакне контролата на производите што влегуваат на европскиот пазар.

Во пракса, тоа значи дека малата нарачка од неколку евра може да стане поскапа ако на цената се додадат царинска давачка, обработка, достава или други административни трошоци. Логистичките компании DHL, FedEx и UPS веќе предупредија дека правилата може да предизвикаат доцнења ако се воведат пребрзо и без доволно јасна оперативна подготовка.

Што значи ова за Македонија?

Новото правило не важи директно за Македонија, бидејќи земјата не е дел од царинската територија на ЕУ. Но ефектите може да се почувствуваат индиректно. Дел од пратките од Кина и други трети земји минуваат преку европски магацини, дистрибутивни центри или транспортни рути. Ако трошоците за европскиот пазар се зголемат, платформите може да ги сменат цените, условите за бесплатна достава или роковите за испорака и за купувачи надвор од ЕУ.

Македонските купувачи веќе почувствуваа слична промена. Од 18 декември 2025 година е укинато ДДВ-ослободувањето за е-трговски пратки до 22 евра, а Пошта на Северна Македонија информира дека сите такви пратки мора да бидат доставени на царински преглед за утврдување ДДВ, што може да предизвика доцнења во обработката и царинењето.

Гледај ја крајната цена, не само цената во апликацијата

Ова не значи дека Тему и АлиЕкспрес ќе исчезнат од Македонија, ниту дека секоја нарачка веднаш драматично ќе поскапе. Но ерата во која ситни производи од неколку евра пристигнуваа брзо и речиси без дополнителен трошок станува сè понесигурна.

За македонските купувачи најважно ќе биде да ја гледаат крајната цена: производ, достава, ДДВ, обработка и време на чекање. Евтиниот производ останува евтин само ако сите дополнителни трошоци не ја изедат разликата.