а 11 јули светот го одбележува Светскиот ден на популацијата. Денот е воспоставен во 1989 година, инспириран од т.н. „Ден на петте милијарди“ — 11 јули 1987 година, кога светската популација официјално го достигнала бројот од пет милијарди луѓе. Се одбележува под покровителство на Обединетите нации и УНФПА (Фондот на ОН за население).
Темата за 2026 година е „Реализирање на надежите и аспирациите на младите луѓе — денес и за иднината“, базирана на Демографското истражување на иднината на УНФПА, во кое учествувале над 100.000 млади луѓе на возраст од 18 до 39 години од 73 земји.
Светот: 8,3 милијарди жители, а половина не ги добиваат децата кои ги посакуваат
Во 2026 година, глобалната популација е над 8,3 милијарди луѓе. Обединетите нации проектираат дека светската популација ќе достигне приближно 9,7 милијарди до 2050 година, со предвиден врв меѓу 10,3 и 10,9 милијарди во 2080-тите, по што се очекува постепен пад.
Но бројот не е главниот проблем. УНФПА во најновиот извештај „Животи, избори и иднини“ ги собра наодите од Демографското истражување 2025–2026, еден од географски најразновидните извори на податоци за тоа како младите возрасни луѓе ги донесуваат одлуките за врски, родителство и иднина во неизвесен свет.
Во истражувањето спроведено во 14 земји, кое опфатило повеќе од третина од светската популација, 18 отсто од возрасните во репродуктивна возраст изјавиле дека очекуваат да завршат со помалку деца отколку што навистина сакаат. Главните пречки се: трошоците за подигање дете, несигурноста на работното место и високите трошоци за домување.
Македонија: 1.813.791 жител, пад од 237.000 лица за десет години
Според Пописот на населението, домаќинствата и становите од 2021 година, вкупното население на Македонија изнесувало 1.836.713 жители, што претставува намалување од 9,19 отсто во споредба со 2002 година. Во периодот од 2011 до 2021 година, населението се намалило за 11,4 отсто, односно за околу 237.000 лица.
Во 2025 година, проценетата популација изнесува 1.813.791 жител. Годишната стапка на раст на населението е негативна и се движи од -0,32 отсто во 2020 година до -0,51 отсто во 2025 година. Според европската статистика Евростат, бројот на жители се намалил за околу 14.500 лица во период од три години од 1.837.114 жители во 2022 година на 1.822.612 жители во 2025 година.
Првиот квартал на 2026 година: бројките кои алармираат
Негативниот природен прираст во Македонија продолжува и во првото тримесечје на 2026 година. Природниот прираст изнесува -1.962, што значи дека бројот на починати лица е за 1.962 поголем од бројот на живородени деца. Негативен природен прираст е регистриран во 66 општини.
Во првите три месеци од годинава се родени 3.380 деца, што претставува пад од 4,1 отсто во споредба со истиот период минатата година. Склучени се 1.797 бракови, што е пад од 2,7 отсто, а регистрирани се 494 разводи, што претставува пораст од 6,2 отсто во однос на 2025 година.
Стареење: просечна возраст 41 година, секој петти жител е постар
Просечната возраст на населението во 2025 година изнесува 41 година, а очекуваниот животен век е 77,7 години 79,8 години за жените и 75,4 години за мажите. Во 2024 година, 18 отсто од македонското население било на возраст над 65 години, наспроти само 10,6 отсто во 2002 година.
Скопје, со своите речиси 530.000 жители, е апсолутниот демографски победник, додека огромни делови од источна Македонија, Пелагонија и Малешевијата се соочуваат со сериозни демографски предизвици.
Владата реагира со специјален советник
Владата на Македонија преку националниот координатор за демографија Влатко Ѓорчев се обидува да го адресира проблемот. Паралелно, премиерот Мицкоски најави Стратегија за демографска отпорност 2026–2046 година. Македонската православна црква Охридска архиепископија (МПЦ-ОА) најави формирање посебен фонд за поддршка на многудетни семејства.
Сепак, засега нема видливи резултати. Македонија останува меѓу земјите со сè поголем број пензионери и сè помал број новородени во Европа во ден кога светот дебатира за пренаселеност, а ние броиме општини кои демографски исчезнуваат.
