Додека Скопје влегува во уште една зима со смог, во турска Анталија светските лидери разговараат за план што би можел да го промени начинот на кој се греат домовите. Климатската конференција COP31 има една главна бројка: 35 отсто електрификација до 2035 година.
Турција е домаќин на COP31, што се одржува од 9 до 20 ноември во медитеранскиот град Анталија. Конференцијата има необична организациска поставеност: Турција претседава со самитот, додека Австралија ги води преговорите. Овој договор беше постигнат за да се надмине спорот околу тоа која земја ќе биде домаќин на конференцијата. Лидерскиот дел се одржува на 11 и 12 ноември, кога шефовите на држави треба да се изјаснат дали ја поддржуваат главната цел на самитот.
Таа цел е конкретна и мерлива. Турција постави цел 35 отсто од енергетската побарувачка да се задоволува со електрична енергија до 2035 година, наспроти околу 20 отсто денеска. Идејата е транспортот, греењето и индустријата постепено да се префрлат од нафта, гас и јаглен на електрична енергија. Организаторите ја поврзуваат оваа цел и со енергетската безбедност, бидејќи електрификацијата може да ги заштити економиите од ценовните шокови предизвикани од нестабилноста на пазарите на фосилни горива.
Но електрификацијата сама по себе не значи и почист воздух. Таа може да го намали загадувањето во градовите и климатските емисии, но само доколку електричната енергија се произведува на одржлив начин. Ако струјата доаѓа од јаглен, загадувањето само се преместува од оџакот на куќата во оџакот на електраната. Критичарите затоа предупредуваат дека самитот ја става електрификацијата во центарот на вниманието, но сè уште нема јасен план за напуштање на фосилните горива.
За Македонија оваа дебата е сосема практична. Голем број домаќинства сè уште се греат на дрва, а дел од електричната енергија во земјата и понатаму се произведува од јаглен. Токму затоа приказната за загадениот воздух секоја зима е и приказна за енергијата. Владата денеска соопшти дека презема низа мерки за да ја заштити Македонија од нагли поскапувања на струјата и ценовни шокови какви што се забележуваат во ЕУ. Тоа уште еднаш покажува колку е чувствително прашањето за цената на електричната енергија. Префрлањето од печка на дрва на топлинска пумпа има смисла само ако струјата е достапна и чиста.
Без разлика дали нашите претставници ќе ја поддржат целта од Анталија, правецот на промените е јасен. Европа ќе се стреми кон сè помала зависност од фосилните горива, а земјите што се соочуваат со загаден воздух и застарени електрани ќе мора побрзо да се приспособат. За македонските граѓани прашањето не е само дали ќе се електрифицираме, туку дали тоа ќе се случи со чиста електрична енергија и по цена што можат да си ја дозволат.
