Тим научници предводен од невронаучничката Теса Монтагју од Универзитетот Колумбија во Њујорк успеа со генетска модификација да ги создаде првите сипи што светат црвено под флуоресцентна светлина, преку вбризгување синтетички гени директно во нивните ембриони, објави научното списание „Science“.
Станува збор за историски чекор напред бидејќи со овој труд, објавен како прелиминарен извештај на платформата „bioRxiv“, за првпат во историјата некој успеал успешно да вгради целосно нов ген во телото на главоног.
Кога Теса Монтагју првпат слушнала за CRISPR, системот за прецизно преправање гени што требаше да овозможи едноставни зафати кај секое живо суштество, веднаш на ум ја имала сипата. Со години сонувала како во ембрионите на овој мекотел ќе внесе гени поради кои невроните би светеле секојпат кога испраќаат сигнали.
Тие светлосни блесоци би ѝ овозможиле следење на начинот на кој мозокот на ова суштество управува со едно од своите најфасцинантни однесувања: камуфлажата, односно пресликувањето на шарите од околината директно на сопствената кожа. За разлика од повеќето други животни, истакнува таа за „Science“, сипите всушност преку својата кожа можат да ни покажат што точно гледаат.
Шест години неуспеси пред првото светлечко легло
Но, патот до таа цел бил исклучително макотрпен. Вбризгувањето на алатките за генетска модификација во оплодено јајце барало лупење на десетици слоеви желатинозна заштитна обвивка, осмислување посебни клешти кои го стискаат јајцето со точно одредена сила, како и изработка на игла со посебен агол на бодење за да го пробие речиси невидливиот ембрион налик на мала леќа. Покрај сето тоа, требало чувствителните млади сипи да се одржат во живот по изведувањето. „Понекогаш ми се чини дека го доживеавме баш секој можен неуспех“, признава Монтагју.
По шест години работа и илјадници уништени ембриони, таа конечно стигна до пресвртница: создаде седум сипи кои под флуоресцентна светлина светат со црвена боја. Секоја клетка во нивните тела без коски го носи генот за синтетички флуоресцентен протеин – вклучувајќи ги јајце-клетките и сперматозоидите, што значи дека и нивните потомци исто така светат.
Иако создавањето неврони што светат при активност е само следен чекор, овој успех им даде огромен ветер во грб на истражувачите на главонози. „Станува збор за фантастичен чекор напред во нашата способност за создавање трансгени организми“, истакнува за „Science“ Џошуа Розентал, биолог од Морската биолошка лабораторија, додавајќи дека ова откритие отвора низа нови можности.
