Европа би можела да се соочи со значително поинаква зима, откако временските модели покажуваат сè посилен сигнал од феноменот „Супер Ел Нињо“. Иако е прерано да се зборува за точна прогноза за зимските месеци, климатските и атмосферските услови веќе привлекуваат внимание поради можните последици врз времето на Северната Хемисфера.
Според анализите на „Severe Weather Europe“, невообичаено силниот Ел Нињо би можел да стане еден од главните фактори што ќе го обликуваат времето во текот на оваа и следната година.
Што е „Супер Ел Нињо“?
Ел Нињо е топла фаза на природниот климатски циклус ENSO – систем на промени во температурата на океанот и атмосферската циркулација во тропскиот дел на Тихиот Океан. Кога затоплувањето е особено силно, се користи терминот „Супер Ел Нињо“. Таквите епизоди се релативно ретки. Меѓу последните најсилни се оние од 1982/1983, 1997/1998 и 2015/2016 година.
За разлика од обичниот Ел Нињо, силниот облик може да предизвика поизразени промени во атмосферската циркулација и да влијае врз временските услови на големи делови од планетата.
Што ја очекува Европа наесен?
За периодот септември–ноември, актуелните прогнози укажуваат на развој на област со понизок воздушен притисок над Северниот Атлантик, која би можела да се протега кон северозападна Европа. Таквата поставеност би овозможила почест прилив на потопол воздух од јужните географски широчини кон север.
Моделите затоа покажуваат можност за натпросечни температури во голем дел од Европа, со поизразени позитивни отстапувања во централните, западните и југоисточните делови на континентот. Истовремено, се очекува зголемен потенцијал за врнежи, особено во западните и јужните региони, поради поголемото количество влага што би пристигнувало од Атлантикот.
Почетокот на снежната сезона би можел да биде побавен, а снежната покривка под просекот во пониските предели. Исклучок би можеле да бидат високите планински области.
А потоа доаѓа поларниот вртлог
Најголем интерес предизвикува прогнозата за зимскиот период. Поларниот вртлог е голема област на студен воздух и силни ветрови околу Арктикот. Кога е силен и стабилен, тој полесно го задржува студениот воздух во поларните области.
Но, доколку значително ослаби или се наруши, студениот воздух може полесно да се спушти кон средните географски широчини. Токму тука Ел Нињо може да има улога. Историски гледано, неговата топла фаза е поврзана со поголема веројатност за нарушување или слабеење на поларниот вртлог во текот на зимата.
Тоа, сепак, не значи автоматски дека Европа ќе има една од најстудените зими во историјата.
Дали нè чека студена зима?
Одговорот засега е – не може со сигурност да се каже. Ел Нињо е само еден од факторите што влијаат врз зимското време во Европа. Улога имаат и состојбата на поларниот вртлог, атмосферската циркулација над Атлантикот, Северноатлантската осцилација и други регионални фактори.
Затоа актуелните модели повеќе треба да се сфатат како сигнал за можен развој на временските услови, а не како конечна прогноза. Она што е интересно е дека комбинацијата од силен Ел Нињо и потенцијално нарушување на поларниот вртлог го зголемува ризикот од појава на студени продори во делови од Европа во текот на зимата.
Дали тоа ќе значи повеќе снег и долги студени периоди и на Балканот ќе зависи од тоа како ќе се постави атмосферската циркулација во конкретните недели.
Затоа, наместо најавата за „најстудената зима“, засега попрецизно е да се зборува за зголемена можност за поизразени временски контрасти – од потопла и влажна есен до можни краткотрајни, но силни зимски продори на студен воздух.
