Цената на електричната енергија за домаќинствата од јануари би можела да биде пониска, а како најмалку можна опција Владата го посочува задржувањето на сегашното ниво. Премиерот Христијан Мицкоски најавува дека се прават пресметки за можноста за намалување, во период кога цените на европските енергетски пазари повторно се под притисок.
Во исто време, од Владата уверуваат дека претстојната зима нема да донесе енергетски шокови и дека снабдувањето со електрична енергија и другите енергенси ќе биде стабилно.
Берзанската цена не значи автоматски повисока сметка
Растот или падот на цените на европските берзи не се пренесува директно и автоматски врз сметките на македонските домаќинства. Крајната цена зависи од повеќе фактори, меѓу кои домашното производство, потребата од увоз, трошоците за мрежата и регулаторните одлуки. Токму затоа Владата остава простор за задржување на актуелната цена, но и за нејзино намалување. Според најавите на Мицкоски, се разгледуваат можностите и методологијата што би овозможиле домаќинствата од јануари да плаќаат помалку.
Сепак, засега нема конечна одлука за новата цена. Тоа значи дека најавата за поевтина струја треба да се разликува од официјално утврдена тарифа.
Владата очекува стабилна грејна сезона
Покрај цената, во фокусот е и сигурноста на снабдувањето во зимските месеци. Премиерот уверува дека државата е подготвена за претстојната грејна сезона и дека не се очекуваат сериозни нарушувања ниту во достапноста на енергијата ниту во цените. Реалната состојба, сепак, ќе зависи од повеќе фактори – домашното производство, состојбата со хидроакумулациите, расположливоста на производствените капацитети, евентуалната потреба од увоз и движењето на регионалните пазари.
Зимскиот период традиционално носи зголемена потрошувачка, па токму тогаш најмногу се тестира стабилноста на енергетскиот систем.
Што всушност ја одредува сметката?
Сумата што домаќинствата ја плаќаат на своите сметки не е само резултат на цената по која се набавува електричната енергија. Во неа влегуваат повеќе елементи, од производството и набавката до преносот, дистрибуцијата, загубите во мрежата и регулаторните трошоци.
Затоа евентуалното поевтинување ќе има поголема тежина доколку биде проследено со јасни и јавно достапни пресметки. За граѓаните е важно да знаат дали намалувањето произлегува од пониски трошоци во системот, од подобрено домашно производство или од државна финансиска поддршка. Ако пониската цена се одржува преку буџетски средства, товарот не исчезнува целосно, само се префрла од сметката за струја кон јавните финансии.
Вистинскиот тест ќе биде сметката по Нова година
За домаќинствата, особено за оние што електричната енергија ја користат за греење, и релативно мало намалување може да значи значително олеснување на месечниот буџет. Но конечниот одговор нема да го дадат владините најави, туку официјалната одлука за тарифите и реалните сметки што граѓаните ќе ги добијат по Нова година.
Доколку цената навистина биде намалена без притоа да се создава нов товар за енергетскиот систем или државниот буџет, тоа би било конкретно олеснување за домаќинствата. Дотогаш, најавата за поевтина струја останува можност, а не гарантирана промена.
