Повеќе од 34 милиони луѓе во Европската Унија живеат во домаќинства што трошат над 40 отсто од својот расположлив приход исклучиво за покривање на станбените трошоци, покажуваат најновите податоци на Евростат. Растот на кириите, поскапувањето на енергенсите и скокот на цените на недвижностите од 69 отсто меѓу 2015 и средината на 2026 година создадоа длабок социјален притисок, при што товарот несразмерно паѓа врз грбот на граѓаните со пониски примања.
Европската комисија и Европскиот совет отворено предупредуваат на криза во која основниот покрив над глава станува луксуз. Стапката на преоптовареност со станбени трошоци – категорија со која Евростат ги бележи сите што даваат повеќе од 40 отсто од расположливиот приход за ќирија или хипотека, комуналии, греење и редовно одржување – на ниво на ЕУ изнесува 7,7 отсто.
Зад овој просек се кријат огромни разлики меѓу земјите членки. Грција убедливо води на листата со стапка од 26,4 отсто, што значи дека повеќе од четвртина од нејзиното население се бори со неиздржливи сметки за живеење. Следува Данска со 14,7 отсто, додека над европскиот просек се и Германија со 11,2 отсто и Шведска со 10,8 отсто. Надвор од Унијата, висок товар бележат Швајцарија со 15,3 отсто и Норвешка со 13,5 отсто.
На спротивната страна се Кипар со само 2,4 отсто, Хрватска со 3,2 отсто, како и Словенија и Словачка со по 3,5 отсто население со ваков финансиски товар.
Финансискиот удар станува драстичен кога ќе се погледнат домаќинствата што се наоѓаат под ризик од сиромаштија, односно оние со месечни примања под 60 отсто од националниот медијален приход. На ниво на цела ЕУ, дури 29,1 отсто од луѓето во оваа ранлива категорија одвојуваат повеќе од 40 отсто од секој денар за сметки и сместување.
Во Грција состојбата е критична: дури 82,6 отсто од граѓаните на работ на сиромаштија спаѓаат во категоријата на преоптоварени со станбени трошоци. Повеќе од половина од оваа група граѓани се во иста ситуација и во Данска (59,8 отсто) и во Швајцарија (56,1 отсто). Во Германија, стапката кај сиромашните изнесува точно 35 отсто.
Експертите по урбано домување посочуваат дека причините не се идентични во секоја земја. Разликата меѓу пазарите како грчкиот и данскиот лежи во структурата на сопственост, социјалните фондови за помош и сумата што му останува на семејството откако ќе ја плати киријата. Граѓаните што зависат од приватниот пазар на недвижности и немаат сопствен стан најбрзо паѓаат во долгови.
Кога процентите ќе се преведат во апсолутни бројки, најмногу погодени граѓани живеат во најголемите европски економии. Во Германија дури 9,36 милиони луѓе живеат во домаќинства каде што домувањето „голта“ над 40 отсто од буџетот. Турција регистрира 8,56 милиони луѓе во истата категорија.
Франција бележи 4,4 милиони засегнати граѓани, Шпанија 3,53 милиони, а Италија речиси 2,95 милиони. И покрај значително помалата популација, Грција се наоѓа на шестото место во Европа со над 2,73 милиони луѓе загрозени од неконтролираниот раст на трошоците за живот.
