Човечкото тело станува значително поосетливо на ниски температури со текот на годините, дури и кога сме облечени во повеќе слоеви топла облека. Причината не лежи само во субјективното чувство, туку во системски физиолошки промени: забавување на метаболизмот, губење на мускулното и масното ткиво, како и ослабена циркулација на крвта. Лекарката по општа пракса д-р Елиз Далас од лондонската клиника „Лондон џенерал практис“ издвојува шест фактори кои појаснуваат зошто повозрасните лица потешко ја одржуваат телесната температура.

Телото произведува помалку топлина како директна последица од забавувањето на метаболичките процеси. Со стареењето опаѓа процентот на чиста мускулна маса, а паралелните хормонски промени дополнително влијаат врз термогенезата. Промените во работата на штитната жлезда, особено падот на слободниот хормон Т3, го диктираат темпото на овие промени. Како резултат на тоа, организмот троши помалку енергија за внатрешно загревање во мирување.

Скелетните мускули дејствуваат како биолошки генератори на топлина, додека поткожното масно ткиво ја спречува нејзината загуба кон околината. Кога двете ткива природно се редуцираат со годините, телото истовремено губи и извор на топлина и изолациска заштита. Кај постарите лица масното ткиво дополнително се прераспределува од екстремитетите кон внатрешните органи, оставајќи ги рацете и нозете директно изложени на студот.

Стареењето ги прави крвните садови покрути, што ја намалува нивната способност брзо да се шират и собираат при температурни флуктуации. Поради ослабената периферна циркулација, крвта потешко стигнува до дланките и стапалата. Овој физиолошки механизам придонесува овие делови од телото први да замрзнуваат и најбавно да се загреваат.

Специфични медицински состојби значително ја влошуваат терморегулацијата. Хипотиреозата директно ја намалува базалната продукција на енергија, а анемијата го намалува снабдувањето на ткивата со кислород. Дијабетесот често води до оштетување на периферните нерви и крвни садови, што го нарушува и самото препознавање на студот. Срцевата слабост и Рејноовиот феномен предизвикуваат дополнително стеснување на крвните садови, спречувајќи го нормалниот дотур на топла крв кон кожата.

Повозрасните лица често земаат комбинирани терапии кои можат да предизвикаат несакани термички ефекти. Диуретиците го зголемуваат ризикот од блага дехидратација и нарушување на електролитите, што директно ја отежнува стабилната регулација на температурата. Лековите за хипертензија, меѓу кои се бета-блокаторите, алфа-блокаторите и блокаторите на калциумовите канали, можат дополнително да го забават периферниот крвоток. Одредени антидепресиви делуваат врз невролошките механизми во мозокот кои управуваат со телесната температура.

Практични мерки за одржување стабилна температура во домот

Соодветната превенција бара комбинирање на правилна облека, загревање на просторот и лесна физичка активност.

• Просториите во кои се престојува треба да одржуваат температура од најмалку 20 степени Целзиусови.
• Потребно е да се изолираат вратите и прозорците за да се спречи навлегување на ладен воздух.
• Облекувањето треба да биде слоевито, со термооблека, дебели волнени чорапи, домашни капи и ракавици при потреба.
• Редовното внесување топли оброци, доволно вода и чаеви обезбедува калории за термогенеза.
• Лесното раздвижување во затворен простор ја стимулира циркулацијата и го олеснува протокот на крв кон екстремитетите.