Зелената економија на Европската унија забележа рекорден раст во последната деценија, со 5,8 милиони работни места и приходи од 1,33 милијарди евра во 2023 година. Сончевата енергија е најбрзорастечкиот сектор, додека управувањето со отпад остана најпрофитабилно. Сепак, политичкиот пресврт по европските избори во 2024 година ја доведува во прашање иднината.

Сончевата енергија: од 1% до 23% за помалку од 20 години

Иако енергијата од ветерот (38%) и хидроенергијата (26%) остануваат доминантни извори на зелена струја во ЕУ, фотоволтаичните панели се вистинската приказна за успех на последните две декади. Според податоците на Евростат, сончевата енергија учествувала со само 1% во 2008 година, за да достигне над 23% во 2024 година. Експертите проценуваат дека фотоволтаиците може да ја надминат хидроенергијата по произведена енергија „во следните неколку години”.

Земји како Австрија и Шведска веќе ги задоволуваат 90% од своите енергетски потреби со обновливи извори, додека просекот за целата заедница достигнал речиси 50%, според Евростат.

Управувањето со отпад е најпрофитабилниот зелен сектор

Рециклирањето е добро за околината, но очигледно и за економијата. Управувањето со отпад е водечки сектор по приходи во зелената економија на ЕУ, генерирајќи повеќе од 200 милиони евра во 2023 година, што претставува скок од 78% за само десет години, според новите податоци на Евростат. Тоа е двојно повеќе од вториот и третиот највредни сектори, управувањето со отпадни води и материјалното рециклирање. Управувањето со отпад е исто така и најголем работодавач во зелениот сектор, со речиси еден милион вработени низ блокот.

Вработеноста во зелената економија на ЕУ забележала значителен раст: од 3,6 милиони работни места во 2014 година на 5,8 милиони во 2023 година, со просечен годишен пораст од 5,5 процентни поени, покажуваат податоците на Евростат. Штедењето на енергија е на второ место по вработеност со над 800.000 професионалци, следено од обновливата енергија со 785.000, додека заштитата на почвата и подземните води вработува речиси 680.000 луѓе.

Новата улога која ги поврзува зелените сектори

Иако Евростат не располага со конкретни бројки, сè поголема улога во корпоративните стратегии добива таканаречениот „environmental lead”, позиција задолжена за следење на еколошкото влијание на компаниите. Оваа улога вклучува спроведување на ревизии, мерење на емисии и предлагање практики на циркуларна економија за намалување на јаглеродниот отпечаток. Зелената економија на ЕУ растела со просечен годишен пораст на производство од речиси 8% од 2014 година, при што земјите членки речиси ја удвоиле вкупната вредност за помалку од десет години, достигнувајќи 1,33 милијарди евра во 2023 година.

Меѓутоа, европските избори во 2024 година донесоа пресврт кон поконзервативни партии со помалку еколошки политики. Во февруари 2025 година, Европската комисија го воведе пакетот Омнибус I, со цел намалување на административното и регулаторното оптоварување за бизнисите, вклучувајќи еколошки барања, потег кој критичарите го окарактеризираа како дерегулација прикриена со поедноставување.

Комисијата исто така ги суспендираше преговорите за Директивата за зелени тврдења, наменета за спречување на greenwashing, го одложи предлогот за намалување на употребата на пестициди и ги ублажи целите на Законот за обновување на природата.