Смртноста поврзана со екстремните жештини расте во речиси 99 отсто од европските градови, при што југот на континентот трпи најтешки последици. Новата студија на конзорциумот „Лансет каунтдаун Јуроп“ (Lancet Countdown Europe), објавена во стручното списание „Д Лансет паблик хелт“ (The Lancet Public Health), предупредува дека урбаните средини се соочуваат со невидени климатски закани. Покрај топлотните бранови, жителите се изложени на опасни бактерии, чад од шумски пожари и болести што ги пренесуваат комарците.
Анализата на 28 климатски и здравствени показатели во повеќе од 800 европски градови покажува сурова статистика. Во периодот од 2015 до 2024 година, смртноста поврзана со високите температури се зголемила за просечно 82 случаи на еден милион жители споредено со деценијата меѓу 1991 и 2000 година. Овој негативен тренд директно погодува 98,7 отсто од набљудуваните градови.
Најранливи се градовите во јужна Европа, каде што се евидентирани просечно 132 дополнителни смртни случаи на милион жители. Тоа претставува пораст од дури 161 процент. За споредба, во градовите од западна Европа тој раст изнесува просечно 64 смртни случаи на милион жители.
Повисоките температури создаваат идеални услови за инсекти што до неодамна беа карактеристични исклучиво за тропските предели. Ризикот од пренос на денга треска во европските градови скокнал за 111 отсто во последната деценија, споредено со базата од 1981 до 2010 година. Источна Европа бележи драстичен пораст од 369 проценти, додека во западна Европа зголемувањето изнесува 159 отсто. Забележани се идентични нагорни движења кај вирусите чикунгуња и зика.
Паралелно со тоа, крајбрежните градови на Северното и Балтичкото Море бележат раст од 60 отсто на ризикот од инфекции со бактерии од родот Vibrio. Овие патогени се размножуваат во топла солена вода и морска храна, предизвикувајќи тешки дигестивни и опасни системски инфекции.
Урбаните јадра истовремено го губат природниот штит против пеколните температури. Истражувањето утврди дека само 14 отсто од европските градови ја почитуваат препораката на Економската комисија за Европа при Обединетите нации, според која најмалку 30 проценти од урбаната површина мора да биде под крошни на дрвја.
Во германските градови површината под крошни меѓу 2000 и 2020 година се намалила за речиси два отсто. Истовремено, загадувањето со токсичен чад од шумски пожари се зголемило на ниво на целиот континент за седум проценти, а концентрациите на полен од бреза во Берлин и Брисел пораснале за повеќе од 60, односно 80 проценти.
Овие наоди претставуваат директно предупредување за македонските градови, пред сè за Скопје, каде што масовната бетонизација и сечењето на зеленилото со години создаваат интензивни „топлински острови“. Регионалниот климатски појас во кој се наоѓаме веќе трпи продолжени топлотни бранови со температури над 40 степени, кои траат со недели.
