Слика на Ван Гог продадена за рекордни 190 милиони долари – зад ремек-делото се крие спор од времето на нацистите

Сликата „Расцветани костени“, која Винсент ван Гог ја насликал неколку недели пред смртта, е продадена за 190,4 милиони долари на аукција во Њујорк. Со тоа е поставен нов аукциски рекорд за холандскиот уметник.

Сликата „Châtaigniers en fleurs“ („Расцветани костени“) на Винсент ван Гог е продадена на 18 ноември 2026 година во аукциската куќа „Сотбис“ во Њујорк за 190,4 милиони долари, со вклучени аукциски надоместоци.

Продажбата постави нов рекорд за дело на славниот холандски сликар, надминувајќи го претходниот рекорд од 117,2 милиони долари за „Овоштарник со чемпреси“, продадено во 2022 година.

Но, цената не е единствената причина поради која оваа аукција привлече светско внимание.

Само еден ден пред продажбата, „Сотбис“ објави дека е постигната спогодба меѓу сегашните сопственици и наследниците на еврејското семејство кое ја поседувало сликата во периодот на подемот на нацистичка Германија.

Слика од последната пролет во животот на Ван Гог

Ван Гог го насликал делото во 1890 година, во Овер-сур-Оаз, Франција, во последните месеци од својот живот.

На платното се прикажани расцветани костенови дрвја, со карактеристичните силни потези на четката и интензивни бои што го одбележуваат неговиот доцен творечки период.

Токму делата од последните месеци на Ван Гог имаат особено значење за историчарите на уметноста, бидејќи сведочат за неговиот исклучително интензивен творечки период пред смртта во јули 1890 година.

Сликата со децении била во приватни колекции и ретко била достапна за пошироката јавност.

Спор за продажбата во 1936 година

Во 1909 година сликата ја купил Самуел Фишер, влијателен германски издавач со еврејско потекло.

По неговата смрт во 1934 година, делото останало во сопственост на семејството, кое го продало во 1936 година преку галерија во Амстердам.

Наследниците на Фишер изнесоа тврдења дека продажбата била извршена под притисок на економските и политичките последици од нацистичкиот прогон на Евреите.

Непосредно пред аукцијата тие побарале преиспитување на историјата на сопственоста и околностите под кои делото било продадено.

Од аукциската куќа соопштиле дека е постигната спогодба меѓу наследниците на Фишер и семејството Блакиер-Ариета, кое ја поседувало сликата од 1975 година.

Деталите од договорот не биле јавно објавени.

Спогодбата овозможила продажбата да продолжи, но сама по себе не претставува судско утврдување дека делото било незаконски одземено.

Уметноста од Втората светска војна и денес отвора прашања

Случајот е дел од пошироката расправа за уметничките дела што ги промениле сопствениците во периодот на нацистичката власт.

Во тоа време, многу еврејски колекционери биле принудени да продаваат вредни уметнички дела поради прогон, економски притисоци или обид да обезбедат средства за бегство.

Децении подоцна, наследниците на дел од овие колекционери продолжуваат да бараат реституција или компензација.

Историјата на „Расцветани костени“ покажува дека потеклото и правниот статус на делото можат да бидат речиси подеднакво важни како и неговата уметничка вредност.

Рекордна вечер за „Сотбис“

Аукцијата била дел од продажбата на колекцијата на аргентинското семејство Блакиер-Ариета.

Покрај делото на Ван Гог, вниманието го привлече и сликата „Арлекин“ на Пол Сезан, продадена за околу 111 милиони долари.

Вкупната вредност на продажбата на делата од колекцијата достигнала приближно 778 милиони долари.

Резултатот покажува дека побарувачката за најретките дела на големите уметници останува исклучително висока, и покрај неизвесноста на глобалните финансиски пазари.

Ремек-дело со цена и со историја

За Ван Гог, кој за време на животот не го доживеал финансискиот успех што денес го имаат неговите дела, продажбата претставува уште еден историски рекорд.

Но, приказната за „Расцветани костени“ има и поинакво значење.

Сликата која денес вреди речиси 200 милиони долари некогаш била дел од приватна колекција погодена од историски прогон и политичко насилство.


Нејзината рекордна продажба затоа е истовремено приказна за уметноста, огромните суми на светскиот пазар и прашањата за правдата што остануваат отворени речиси девет децении по Втората светска војна.

е-Трн да боцка во твојот инбокс