Додека Сплит е оценет подобро од Стокхолм, Копенхаген и Мадрид според избрани показатели за квалитетот на животот, македонската престолнина се најде во групата со Белград, Софија и Букурешт, каде што релативно ниските плати ја намалуваат можноста граѓаните да си дозволат пристоен животен стандард. Сепак, методологијата на истражувањето отвора сериозни прашања за веродостојноста на ваквите споредби.

Новата анализа на италијанскиот претприемач и доктор по правни науки Алесандро Паломбо, која се прошири на социјалните мрежи, го споредува квалитетот на животот со неговата финансиска достапност во 79 европски градови. Резултатите на прв поглед изгледаат изненадувачки: некои од најразвиените европски метрополи се рангирани понеповолно од градови со значително пониски приходи, додека Скопје се издвојува како еден од градовите каде што платите тешко ги покриваат трошоците за живот.

Според оваа споредба, Сплит нуди подобри услови според избраните показатели за квалитет на животот од 94 проценти од анализираните европски градови. Хрватскиот град се наоѓа пред Копенхаген, Прага, Стокхолм и Мадрид, но има и сериозен проблем со достапноста на животниот стандард.

За лице што живее под кирија, потребен е приход за 29 проценти повисок од медијалната нето-плата во Хрватска, која во јули изнесувала 1.346 евра.

Загреб има пониска оценка за квалитетот на животот од Сплит, но според моделот е финансиски подостапен. За покривање на пресметаните трошоци потребна е плата што е само три проценти повисока од медијалната.

Зошто Скопје изгледа поскапо од Париз и Лондон?

Најинтересниот парадокс во анализата е токму позицијата на македонската престолнина. Скопје е прикажано како финансиски понеповолен град за живот од Париз и Лондон, иако апсолутните цени во македонскиот главен град се значително пониски.

Причината е начинот на кој се пресметува достапноста на животниот стандард.

Истражувањето не ги споредува само цените на храната, домувањето, транспортот и услугите, туку и нивниот сооднос со приходите на локалното население.

Тоа значи дека град со високи цени може да биде релативно подостапен ако платите се доволно високи. Наспроти тоа, град во кој производите и услугите се поевтини може да биде потежок за живот доколку приходите на населението се ниски.

Токму ова е суштината на проблемот што го открива споредбата за Скопје: ниските цени во однос на Западна Европа не значат автоматски и висок животен стандард за граѓаните што заработуваат македонски плати.

Дополнителна тежина имаат трошоците за домување. Растот на цените на становите и кириите во последните години го зголемува финансискиот притисок врз домаќинствата, особено врз младите што живеат под закуп или се обидуваат да купат сопствен дом.

Загадувањето и куповната моќ дополнително го намалуваат квалитетот на животот

Податоците од платформата Numbeo, што се користени како основа за анализата, покажуваат дека Скопје има повеќе слабости во показателите поврзани со животниот стандард.

Во нејзиното рангирање на европските градови за 2026 година, Скопје има индекс на квалитет на животот од 115,4 поени, со индекс на загадување од 83 и индекс на куповна моќ од 66,8 поени.

За споредба, Загреб има индекс на квалитет на животот од 177,6, а Сплит 174,9 поени.

Овие податоци покажуваат значителни разлики во показателите што ги опфаќа Numbeo, особено во загадувањето, здравството, безбедноста и куповната моќ.

Сепак, овие индекси не се идентични со посебната споредбена анализа на Паломбо, кој дел од ценовните показатели ги издвоил од пресметката за квалитет на животот.

Колку може да им се верува на ваквите рангирања?

И покрај интересните резултати, анализата има сериозни методолошки ограничувања.

Основниот проблем е користењето на Numbeo, платформа на која податоците за цените, платите и условите за живот во голема мера ги внесуваат самите корисници.

Иако платформата применува одредени проверки, ваквиот пристап не гарантира репрезентативен примерок.

Хрватски „Индекс“ посочува дека за Сплит, во периодот опфатен со анализата, податоци доставиле само 37 различни учесници, а за Загреб 156. Ваквите примероци се премали за врз нив да се носат категорични заклучоци за цели градови.

Дополнително, споредбата не ги опфаќа сите важни аспекти на животниот стандард, како квалитетот на образованието, можностите за вработување, достапноста на градинки, социјалната заштита и реалните можности за долгорочно домување.

Самата анализа е заснована на претпоставка дека станува збор за самец што заработува медијална плата и живее во изнајмен еднособен стан надвор од центарот на градот.

Таквиот модел не ја одразува финансиската состојба на сите домаќинства. Семејство со два прихода, пензионер, млад човек под кирија и лице што живее во сопствен стан имаат сосема различни животни трошоци.

Скопје не е најскапиот град, но животот е тежок со ниски приходи

Рангирањето не треба да се толкува како доказ дека животот во Скопје е апсолутно поскап отколку во Париз, Лондон или Стокхолм.

Неговата вистинска порака е дека финансиската достапност на животниот стандард зависи од односот меѓу цените и платите.

Токму тука се отвора пошироката економска дебата за Македонија.

Растот на цените на становите, кириите и секојдневните услуги, во комбинација со ограничената куповна моќ, го поставува прашањето колку просечниот граѓанин може да си дозволи живот што ги надминува основните потреби.

Од друга страна, квалитетот на животот не се мери исклучиво со пари. Важни се и пристапот до здравствена заштита, квалитетот на воздухот, јавниот превоз, безбедноста и можностите за личен и професионален развој.

Затоа, иако резултатите од оваа анализа треба да се читаат со резерва, тие отвораат релевантно прашање за македонската престолнина.

Не е доволно Скопје да биде поевтино од големите европски метрополи. Поважно е дали граѓаните со своите примања можат да обезбедат квалитетен и достоинствен живот.