Македонската полиција во соработка со американското Федерално истражно биро (ФБИ) ја реализираше својата прва заедничка сајбер-операција со која целосно е затворен илегалниот дигитален пазар OLVX. Платформата служела како организирана берза за продажба на украдени лозинки, фишинг-алатки и пристапи до компјутерски мрежи. Иако меѓународната акција резултираше со кривична пријава против 20-годишник од тетовското село Голема Речица, несовпаѓањето во официјалните соопштенија го вклучи алармот за безбедноста на корисниците и домашните институции.
Официјалните соопштенија на двете безбедносни служби излегоа со иста бројка, но со драстично различно значење. Министерството за внатрешни работи наведе дека на пазарот биле понудени над 1.500 украдени пристапни податоци. ФБИ, пак, во својот извештај прецизираше дека се работи за 1.500 кориснички сметки на продавачи.
Ако платформата имала 1.500 регистрирани трговци, реалниот број на компромитирани профили, лозинки и банкарски податоци не е во илјади, туку може да достигне десетици или стотици илјади жртви. Додека американските истражители директно посочија дека се загрозени илјадници нивни граѓани, домашните органи не соопштија дали меѓу украдените сметки има податоци на македонски корисници.
Истражувањата на меѓународните сајбер-безбедносни компании кои го следеа OLVX уште од 2023 година покажуваат дека пазарот функционирал како специјализирана дигитална продавница. Наместо класичните затворени форуми на darknet, оваа страница овозможувала купување готови алатки за заобиколување заштити, фишинг-пакети и протоколи за далечинско управување со компјутери (RDP).
На вакви пазари најбарана стока се администраторски пристапи до веб-сервери и корпоративна е-пошта. Тоа го зголемува ризикот не само за поединци, туку и за домашни компании, образовни установи и јавни институции кои редовно работат со застарени оперативни системи и незаштитени надворешни врски.
Секоја лозинка што еднаш ќе протече од некоја помалку безбедна апликација влегува во автоматизирани бази што криминалците ги тестираат на други сервиси, од социјални мрежи до електронско банкарство.
Четири основни чекори ја намалуваат изложеноста на ризик:
- Проверка на личната е-пошта преку базата Have I Been Pwned за да се утврди дали адресата била дел од претходни протекувања на податоци.
- Користење на различна, комплексна лозинка за секој одделен профил, без рециклирање на истата шифра за приватни и службени потреби.
- Вклучување на двофакторска автентикација (2FA) преку специјализирани мобилни апликации, а не само преку СМС-пораки.
- Задолжително избирање на опцијата „одјави се од сите уреди“ при промена на лозинка, бидејќи самото внесување нова шифра не ја прекинува сесијата на напаѓачот кој веќе влегол во профилот.
За организациите и бизнисите, уривањето на пазарот OLVX значи потреба од итна ревизија на правата за пристап. Информатичките тимови мора да воведат строги филтри за најава од надворешни IP-адреси и да ги ограничат привилегиите на корисничките сметки.
Фактот што некој внесува точна лозинка не е доказ дека зад тастатурата седи вработениот. Платформата OLVX е изгасната, но базите на податоци што поминале низ неа остануваат во оптек кај сајбер-криминалците.
