Проектот „Европска престолнина на културата – Скопје 2028“ бара ургентна просторна и институционална подготовка на градските локации, објекти и јавни простори, оценува архитектката Даница Павловска – Циги во своите сугестии објавени на порталот „Порта 3“.
Нејзините препораки доаѓаат откако Фондацијата „Европска престолнина на културата – Скопје 2028“ ги повика уметниците, културните работници, институциите, академската заедница, младите и граѓаните да достават предлози и мислења за унапредување на Програмата за култура. Според Павловска – Циги, секоја културна установа во Скопје треба да поднесе предлог-програма до Градот Скопје или до одговорниот субјект во структурите на проектот ЕПК СК28, која по проверка и буџетско проектирање ќе го потврди нејзиниот капацитет.

Нова пешачка зона и итна урбана опрема
Во делот за јавниот простор, архитектката предлага прецизно урбанистичко дефинирање на градските простори и меѓупростори според принципот на „градови за луѓе“. Како основа за проширување на пешачките површини околу Плоштад Македонија таа го посочува извештајот од проектот со професорот Јан Гел. За да се воведе нова пешачка зона во центарот на градот, потребни се ново сообраќајно решение и поддршка од Министерството за внатрешни работи, при што во 2027 година би се воспоставил пробен викенд-режим за тестирање и можни корекции.
Како највисок приоритет таа го издвојува итното реновирање на постојните и изградбата на нови јавни тоалети и јавни чешми низ градот, што би барало измена и дополна на буџетот на Програмата за урбана опрема на Град Скопје за 2027 година. Дополнително, предлага завршување на започнатите фасадни интервенции, но и отстранување на недовршени и непотребни структури, меѓу кои го наведува напуштениот постамент за скулптурата на Мајка Тереза на улицата „Орце Николов“.
Културно наследство, конкурси и зелена оска за Скопје 2028
Иако постојат најави за заштита и презентација на објекти како Шалтер салата на Поштата, Универзалната сала и Калето, Павловска – Циги предупредува дека роковите се веќе тесни и недостига оперативна реализација. Затоа бара итна статусна анализа на културното наследство и воспоставување самоодржливо управување со правен профил за старите и новите просторни акценти. Наместо тендери со оспоруван квалитет, таа инсистира на серија конкурси со високи критериуми и вклучување на студентите и младите архитекти, уметници и занаетчии.

Заживувањето на скверовите, според неа, може да опфати и холограми на историски личности избрани преку анкетирање на граѓаните. Паралелно, таа предлага формирање „зелена аксијала“, односно обединување на постојното и новото зеленило долж реката Вардар во единствена зелена градска оска од Езерото Треска, преку Сарај, Ѓорче Петров, Хром, Влае, Градскиот парк, Кале и Гази Баба, сè до Аеродром или Железара. За граѓаните на Скопје, ваквиот пристап значи дека подготовката за 2028 година не се сведува само на културни настани, туку директно влијае врз секојдневната инфраструктура, пешачките зони и зеленилото, но останува отворено прашањето дали институциите можат навреме да ги спроведат овие зафати пред почетокот на манифестацијата.
Извор: Порта 3
