„Имам едно дете, а имам љубов за многу повеќе.“

Од оваа едноставна мисла, пред петнаесет години започнала приказната на Силвана Тушевска како згрижувач. Денес, кога зборува за децата што биле дел од нејзиното семејство, таа не се обидува да ги сведе на бројка. Зборува за нив како за браќа и сестри на нејзиниот син. Како за деца што пристигнувале тивки и несигурни, а со текот на времето станувале похрабри, посамостојни и подготвени да го продолжат својот пат.

Некои од нив денес се факултетски образовани. Некои имаат свои професии. Некои веќе создале и сопствени семејства.

Но, пред сето тоа, постоел еден прв ден.

Одлука што го вклучува целото семејство

Кога Силвана решила да стане згрижувач, одлуката не го променила само нејзиниот живот. Таа го променила и животот на нејзиниот син.

Низ годините, тој добил многу браќа и сестри. Секое ново дете носело различна приказна, карактер и потреби, а семејството секогаш одново учело како да создаде простор во кој детето ќе може да се чувствува прифатено.

„Чувството на љубов и грижа кон другите го прави човек среќен и придонесува за градење средина во која се чувствуваш благородно. Како што велат старите, да исчуваш едно дете е како да си изградил црква или џамија“, раскажува Силвана.

Но, љубовта сама по себе не ги решава сите предизвици. На згрижувачите им се потребни знаење, подготовка и стручна поддршка. Затоа, вели Силвана, е важно што во целиот процес семејството не останува само.

Првиот ден започнува тивко

Кога дете пристигнува во згрижувачко семејство, со себе не носи само неколку лични работи. Ги носи и сите претходни искуства, разделби и прашања на кои можеби сè уште нема одговор.

Каде сум? Колку долго ќе останам? Можам ли да им верувам на овие луѓе?

Силвана знае дека во тој момент не помагаат големите зборови. На детето не му е доволно некој да му каже дека отсега сè ќе биде добро. Тоа треба да го почувствува преку однесувањето на луѓето околу него.

Затоа првиот ден започнува тивко.

Со подготвен простор, играчки, книги и предмети приспособени на возраста на детето. Во подготовките учествуваат и децата кои веќе се дел од семејството. Токму тие најдобро ја разбираат тежината на влегувањето во непозната средина и чувството да бидеш опкружен со луѓе кои допрва треба да ги запознаеш.

Никој не очекува детето веднаш да зборува, да се насмевне или да покаже дека се чувствува прифатено. Му се остава простор да набљудува, да прашува и постепено да го пронајде своето место во семејството.

„Се оди полека, со голема љубов. Се гради доверба за да се зајакне семејството и да се намали тежината и болката што секое дете си ја носи со себе“, вели Силвана.

Довербата се препознава во малите промени

За дете кое доживеало загуба или разделба, довербата не доаѓа со една реченица. Не можеш едноставно да му кажеш: „Сега си тука и ќе ти биде убаво“ и да очекуваш дека стравот ќе исчезне.

Довербата се гради со денови. Понекогаш и многу подолго.

Таа се препознава во малите промени: кога детето првпат ќе побара помош, кога ќе почне послободно да зборува, кога ќе го каже своето мислење или кога ќе покаже дека повеќе не очекува секој добар момент ненадејно да заврши.

Токму во тие мигови згрижувачот знае дека нешто се променило. Детето почнува да чувствува дека припаѓа.

За Силвана, згрижувањето никогаш не било само обезбедување храна, облека и место за живеење. Тоа значи да бидеш присутен во секојдневието на детето – во неговото образование, здравје, развој, дилеми, стравови и успеси.

Значи да препознаеш кога му е потребен разговор, а кога само трпение. Да знаеш кога треба да го охрабриш, а кога едноставно да останеш покрај него. Да не ја сфатиш неговата тишина како одбивање и да не очекуваш промената да се случи преку ноќ.

Понекогаш, признава Силвана, се чувствува како да направила чекор назад, иако посакува детето постојано да напредува. Но, токму трпението во тие моменти често овозможува подоцна да се случат најголемите промени.

Еден чекор назад може да биде почеток на десет чекори напред.

Поддршка што не завршува со пристигнувањето на детето

Процесот на згрижување преку СОС Детско село се одвива во тесна соработка со Центарот за социјална работа и старателот на детето. Секоја одлука се носи внимателно, според околностите и најдобриот интерес на детето.

Во зависност од неговите потреби, згрижувањето може да биде интервентно, привремено или долгорочно. Пред детето да пристигне, се подготвуваат и тоа и семејството што ќе го пречека. Се разгледуваат неговите потреби, но и потребите на децата кои веќе се дел од семејството.

Поддршката продолжува и по сместувањето.

Преку Центарот за поддршка на згрижувачки семејства при СОС Детско село, семејствата добиваат редовни посети и стручна помош во различни области – од здравствената грижа и запишувањето во градинка или училиште, до следењето на приспособувањето и развојот на детето.

За секое дете се изработува индивидуален план за раст и развој. Во зависност од потребите, се обезбедуваат психолошка, логопедска и дефектолошка поддршка. Децата се охрабруваат да ги откриваат своите интереси и таленти, да стекнуваат животни вештини и постепено да стануваат посамостојни.

За Силвана, токму сознанието дека зад неа стои тим од стручни лица било особено значајно во моментите кога не знаела кој е следниот најдобар чекор.

„Сите врати се отворени и има голема поддршка“, вели таа.

Најголемата награда доаѓа години подоцна

Во згрижувањето нема еден голем момент во кој одеднаш станува јасно дека сè успеало. Промените најчесто се случуваат постепено и речиси незабележливо.

Детето што некогаш било тивко почнува слободно да зборува. Она што се сомневало во себе открива дека има талент. Она што се плашело од иднината почнува да прави планови.

А потоа, години подоцна, Силвана пред себе гледа возрасни луѓе кои самостојно чекорат низ животот.

Дел од децата за кои се грижела денес се факултетски образовани и имаат свои професии. Дел веќе создале и сопствени семејства. Тие научиле да веруваат во себе и да носат сопствени одлуки, но не ги забораваат луѓето кои биле покрај нив кога им било најпотребно.

„Тоа е гордост. Тоа е момент на среќа што го чувствува и згрижувачот и детето“, вели Силвана.

Токму тогаш сите тешки денови, сомнежи и мали чекори добиваат поинакво значење. Не затоа што минатото може да се избрише, туку затоа што детето добило можност неговото минато да не ја одреди целата негова иднина.

Грижата не е милостина

На децата без родителска грижа не им е потребно сожалување. Потребни им се стабилност, разбирање и возрасни луѓе на кои можат да им веруваат.

Грижата не е милостина. Таа е одговорност и основно право на секое дете – право на сигурност, здравје, образование, љубов и можност да расте опкружено со луѓе кои ќе веруваат во него.

Во годината кога СОС Детско село Македонија одбележува 25 години посветена работа, приказната на Силвана потсетува дека зад секоја бројка стои вистинско дете. Дете кое можеби првпат почувствувало дека е слушнато. Дека некој ќе остане покрај него. Дека смее да прави планови за иднината.

Во изминатите 25 години, мисијата на СОС Детско село не се градела само преку програми и услуги. Нејзината сила се и луѓето кои решиле своето семејство да го отворат за дете на кое му се потребни грижа и сигурност.

На оние што размислуваат да станат згрижувачи, Силвана им порачува добро да ја обмислат одлуката, но да не дозволат стравот дека ќе останат сами да ги спречи.

„На сите луѓе кои сакаат да станат згрижувачи би им препорачала да бидат сигурни во одлуката и да не се грижат, бидејќи ќе имаат голема поддршка. Јас, како долгогодишен згрижувач, ниту еднаш не сум се двоумела за мојата одлука. Напротив, се чувствувам како дел од еден многу вреден, хуман и драгоцен процес на поддршка на најбитното нешто – децата“, вели таа.

По петнаесет години, нејзиниот одговор на прашањето дали повторно би ја донела истата одлука е повеќе од јасен.

„Згрижувањето е мисија. Многу, многу благородна мисија. Јас сум пресреќна што згрижувам деца. Верувајте, тие се лек за сечија душа.“