Македонија изобилува со природни реткости и културни богатства кои наместо да бидат строго заштитени и системски валоризирани, честопати се оставени на милост и немилост на локални профитери. Како што наведува и Рацин.мк, познатиот природен феномен „Камени кукли“ во кратовското село Куклица е жртва на класична институционална негрижа и узурпација. Иако станува збор за заштитен споменик на природата со непроценлива геолошка вредност, на терен владее целосно беззаконие. Приватни лица, без никаква правна основа или официјален договор со државните институции, поставиле импровизирани рампи и со години наплаќаат влезници за сите домашни и странски туристи кои доаѓаат да го посетат овој локалитет.
Камените кукли: Природен феномен стар милиони години препуштен на беззаконие
Локалитетот Куклица претставува редок геоморфолошки феномен составен од 120 камени столбови, создадени по пат на долготрајна ерозија на вулкански карпи со различна отпорност. Во народот за овој простор се пренесува фасцинантната легенда за скаменетата „Весела свадба“, каде момчето кое сакало да се ожени со две девојки одеднаш било проколнато од едната од нив, по што сите сватови останале засекогаш скаменети. Оваа приказна привлекува илјадници посетители годишно. Сепак, наместо уреден туристички центар со јасни содржини и државен менаџмент, посетителите уште на самиот влез се соочуваат со импровизирана наплата која завршува во приватни џебови, со изговор дека парите се користат за „одржување на патеките“.
Институционален пинг-понг: Чија е одговорноста за заштита на локалитетот?
Она што најмногу загрижува во целата ситуација со Куклица е долгогодишниот молк и пасивност на надлежните органи. Локалната самоуправа на Кратово, Министерството за животна средина и просторно планирање, како и Министерството за култура, со децении си ја префрлаат топката за тоа кој е вистинскиот управител на овој споменик на природата. Недостигот на официјален чуварски сервис и јасна стратегија за заштита остави празен простор за самоволие на терен. Додека државата не преземе конкретни чекори за официјално прогласување на легитимен субјект кој ќе стопанисува со локалитетот, секој обид за развој на одржлив еколошки туризам ќе остане закочен во сивата зона на нелегалниот профит.
Потреба од итна ревизија и спас на македонските природни убавини
Случајот со Камените кукли во Куклица не е изолиран инцидент, туку само рефлексија на поширокиот проблем со кој се соочуваат природните реткости ширум Македонија. Голем дел од заштитените подрачја во земјата немаат основни информативни табли, заштитни огради, ниту пак соодветна патна инфраструктура, а сепак се изложени на деградација. Културните и еколошките активисти предупредуваат дека доколку итно не се спроведе владина ревизија на сите заштитени зони и не се отстранат нелегалните наплати, земјата ќе ја изгуби својата атрактивност за сериозни странски тур-оператори. Куклица мора да се врати под целосна државна контрола за да се осигура дека собраните средства ќе се инвестираат назад во заштита и промоција на самите камени фигури.
