Пред Македонија се Турција со раст од 26,2% и Унгарија со 21,4%, додека цените на станбените недвижности кај нас пораснале 16,7%. Македонија е пред Португалија со 16,5%, Хрватска со 16,1% и Бугарија со 14,8%. Растот е висок и кога се зема предвид инфлацијата – реалниот раст на цените во земјава изнесува околу 14,2%. За споредба, просечниот раст на цените на домовите на 55 следени пазари во светот во истиот период изнесува само 1,4%, иако 91% од пазарите забележале годишен номинален раст.
Според Global House Price Index на Knight Frank, во 2025 година цените на домовите во Северна Македонија пораснале за 22,6 отсто на годишно ниво, што е највисок номинален раст меѓу 55 следени станбени пазари во светот.
За споредба, просечниот раст на цените во сите 55 пазари изнесувал само 2,3 отсто.
Со други зборови, македонскиот станбен пазар во тој период растел речиси десет пати побрзо од глобалниот просек. Овој податок отвора едно многу поконкретно македонско прашање: колку станот во Македонија станува недостапен за човекот кој живее од македонска плата?
Слична е состојбата и во во првиот квартал од 2026 година цените на станбените недвижности во земјава пораснале за повеќе од 16 отсто на годишно ниво. Со тоа Северна Македонија е во групата европски пазари со најизразено поскапување.
На врвот на глобалната листа во првиот квартал од 2026 година повторно е Турција, со номинален раст од 26,2 отсто, а потоа Унгарија со 21,4 отсто. На третото место се Северна Македонија, Португалија и Хрватска кои забележале годишен раст над 16 отсто.
Цените растат побрзо од платите
Растот на цените на становите веќе не е само проблем за оние што сакаат да инвестираат во недвижности. Тој станува проблем за младите семејства, за оние што бараат прв дом и за луѓето кои немаат сопствено живеалиште.
Државниот завод за статистика има посебна серија за цените на становите, додека податоците за станбениот пазар се следат и преку катастарските и финансиските институции.
Но, зад процентот од 22,6 отсто стои многу поедноставна пресметка.
Ако еден стан од 60 квадратни метри чинел 60.000 евра, при раст од 22,6 отсто неговата вредност би се зголемила за повеќе од 13.500 евра.
За просечно семејство во Македонија, тоа е огромна разлика.
Скопје е центарот на приказната
Најголемиот притисок е во Скопје, каде што побарувачката за станови, ограничената понуда во атрактивните локации и растот на градежните трошоци се спојуваат со купувачкиот интерес за недвижности како форма на штедење и инвестиција.
Затоа станот сè повеќе станува финансиска категорија, а сè помалку само место за живеење.
И тука се создава парадоксот: цената на квадратот расте со двоцифрено темпо, додека приходите на повеќето домаќинства не можат да го следат истиот ритам.
Македонија не е единствена, но растот е екстремен
Knight Frank покажува дека во Q1 2025 осум пазари имале номинален годишен раст над 10 отсто, а Северна Македонија била на врвот со 22,6 отсто. Следуваат Грција, Унгарија и други европски пазари.
Тоа значи дека поскапувањето на недвижностите не е исклучиво македонски феномен.
Но, за Македонија проблемот е што стартната точка е значително пониска во однос на доходите.
Кога станот поскапува 20 отсто, а платата не расте со исто темпо, разликата ја плаќа купувачот – преку поголем кредит, поголем депозит или со одложување на купувањето.
Прашањето повеќе не е само колку чини квадратот
Прашањето е колку македонски плати се потребни за еден стан.
И токму тука би била најсилната продолжение на приказната: споредбата на растот на цените на становите со растот на просечната плата, па пресметка колку години приходи му се потребни на едно просечно домаќинство за стан од 50 или 60 квадратни метри во Скопје.
