Студирањето во Србија станува сè поскапо, а интересот за факултетите сè послаб. Универзитетот во Белград за следната академска година планира да запише 595 бруцоши помалку од минатата година, додека дел од факултетите веќе најавија повисоки школарини.

Ова не е само бројка во конкурс за упис, туку сигнал дека високото образование во Србија влегува во посложена фаза: помалку матуранти гледаат кон факултетите како единствен пат, а оние што сакаат да студираат сè почесто мора да ја пресметаат цената на дипломата, станот, храната и животот во голем град.

Според објавените конкурси на Универзитетот во Белград, школарините ги зголемуваат седум од вкупно 31 факултет. Поскапувања најавиле Факултетот за организациски науки, Машинскиот, Економскиот, Правниот, Филолошкиот факултет, Техничкиот факултет во Бор и Факултетот за спорт и физичко образование.

Највисока школарина и понатаму има Архитектонскиот факултет, каде годината чини 300.000 динари. Филолошкиот факултет ја зголемува школарината од 119.000 на 120.000 динари, Економскиот факултет ја коригира цената во зависност од бодовите, а Правниот факултет ја зголемува школарината од 114.000 на 117.000 динари.

Машинскиот факултет ја зголемува школарината за програмата машинско инженерство од 108.000 на 111.000 динари, Факултетот за спорт и физичко образование од 150.000 на 156.000 динари, а Факултетот за организациски науки од 171.000 на 180.000 динари. Најголем скок има на Техничкиот факултет во Бор, каде самофинансирачките студенти ќе плаќаат 70.000 наместо 60.000 динари.

Дипломата поскапува, а интересот слабее

Падот на интересот за студии во Србија не може да се сведе само на една причина. Дел од деканите посочуваат на повеќегодишниот демографски пад, промените на пазарот на трудот, но и последиците од турбулентните настани на универзитетите во изминатата година.

Во исто време, младите сè почесто гледаат и други патишта до работа и знаење: курсеви, преквалификации, дигитални професии, странски универзитети или директно влегување на пазарот на труд. Кога на тоа ќе се додадат растечките трошоци за живот, особено во Белград, факултетот станува одлука што не ја носи само матурантот, туку целото семејство со калкулатор во рака.

Со измените на Законот за високо образование, државата во Србија враќа половина од школарината на студентите што првпат запишуваат година студии, но тоа не го поништува фактот дека стартниот трошок останува висок, особено за студентите што не живеат во градот каде студираат.

На хартија, ова е прашање на уписни квоти и ценовници. Во реалноста, тоа е прашање дали високото образование ќе остане достапно или ќе стане уште една привилегија што зависи од семејниот буџет.