Сателитите на Европската вселенска агенција (ЕСА) открија дека течното железо во надворешното јадро на Земјата под Тихиот Океан ненадејно го сменило правецот на движење. Наместо вообичаеното бавно течење кон запад, голема маса стопен метал околу 2010 година нагло забрзала кон исток. Ова директно влијае врз магнетниот штит на Земјата и ги надминува досегашните научни претпоставки за стабилноста на длабоките слоеви на планетата.
За да го регистрираат ова ненадејно поместување, научниците комбинираа податоци од речиси три децении мерења. Анализата опфаќа магнетни набљудувања од земјата и сателитски податоци собрани од 1997 до 2025 година, пред сè преку мисијата „Swarm“ на ЕСА, надополнета со претходните мисии „CHAMP“ од Германија и данскиот сателит „Ørsted“.
Студијата објавена во списанието „Journal of Studies of Earth’s Deep Interior“ покажува дека промената настанала околу 2010 година на длабочина од околу 2.200 километри под површината. Широк регион од течно железо под екваторијалниот Пацифик го напуштил долгогодишниот слаб тек кон запад и се претворил во силна струја насочена кон исток. Овој слој на стопен метал функционира како планетарно динамо кое го создава геомагнетното поле што ја штити атмосферата од сончевото зрачење.
Ова откритие директно ги доведува во прашање досегашните теории според кои циркулацијата во надворешното јадро е речиси константна и еволуира исклучително бавно.
„Ваквиот пресврт на текот со големи размери под Пацификот отвора нови прашања за однесувањето на внатрешноста на Земјата“, изјави водечкиот автор на студијата, Фредерик Дал Мадсен од Факултетот за геонауки при Универзитетот во Единбург. Тој објаснува дека научниците сега истражуваат дали станува збор за краткотрајна флуктуација, дел од циклична осцилација или за нова стабилна рамнотежа во циркулацијата.
Мадсен и неговиот тим дополнително утврдија дека појавата на оваа источна струја временски совпаѓа со промени во однесувањето на цврстото внатрешно јадро, претходно забележани преку геодетски и сеизмолошки мерења. Тоа укажува на постоење динамичка врска меѓу најдлабоките слоеви на Земјата која досега не беше препознаена.
Иако процесите се одвиваат илјадници километри под земјината кора и не претставуваат закана за населението или климата, тие имаат директно значење за современите технологии. Секое поместување во геодинамото влијае врз магнетното поле од кое зависат сателитските орбити, навигациските системи и моделите за вселенско време.
Податоците собрани по 2020 година покажуваат дека силната источна струја постепено губи од интензитетот. Научниците од ЕСА посочуваат дека тоа слабеење ја отвора можноста настанот да бил само привремена фаза од подолг природен циклус, што дополнително ќе се следи преку прецизните магнетометри на констелацијата „Swarm“.
