Победата на Алтернативата за Германија (AfD) на регионалните избори во Саксонија-Анхалт предизвика реакции далеку надвор од границите на оваа германска покраина. Додека Доналд Трамп го поздрави изборниот резултат, од Брисел стигна предупредување дека јакнењето на крајната десница може да има последици за цела Европа.

Политички аналитичари и медиуми оценуваат дека убедливата победа на AfD претставува значаен пресврт на германската политичка сцена. Сепак, останува прашањето дали регионалните избори навистина означуваат историска промена или нивното значење е преценето. Саксонија-Анхалт е една од 16-те германски сојузни покраини и има околу 1,7 милион избирачи. Иако AfD не освои апсолутно мнозинство, политичките последици од резултатот се чувствуваат и на национално ниво.

Резултатот го зголемува притисокот врз Мерц

Иако станува збор за регионални избори, резултатот дополнително ја притиска и онака нестабилната владејачка коалиција во Берлин. Резултатот може да има последици и врз политичката иднина на канцеларот Фридрих Мерц, чија популарност е ниска, а кој претходно ветуваше дека ќе го запре растот на AfD.

Внатрешнополитичките проблеми на Германија доаѓаат во чувствителен момент за Европската Унија. Берлин истовремено се соочува со последиците од руската агресија врз Украина, трговските тензии со администрацијата на Трамп и економската конкуренција со Кина. Резултатот во Саксонија-Анхалт повторно ја отвори и дебатата за политичката насока на земјата, особено поради историскиот товар на германското минато.

Според текстот, станува збор за прва толку убедлива победа на радикално десна националистичка партија во Германија по 1945 година. Германските власти делови од AfD ги прогласија за антидемократски, а повеќе покраински ограноци, меѓу кои и оној во Саксонија-Анхалт, се означени како десничарско-екстремистички. Иако AfD традиционално има најголема поддршка во источниот дел на Германија, анкетите покажуваат дека партијата во моментов е најпопуларна и на национално ниво.

Трамп го поздрави успехот на AfD

Изборите во Саксонија-Анхалт предизвикаа реакции и надвор од Европа. Американскиот претседател Доналд Трамп брзо ги сподели резултатите од излезните анкети на својата социјална мрежа Truth Social.

Политичките пораки на AfD против имиграцијата и таканаречената „воке“ идеологија, како и слоганот „Германија за Германците“, имаат сличности со политичкиот стил на движењето MAGA на Трамп. Според анализата, AfD, како и други националистички партии во Европа, презема дел од политичките методи поврзани со Трамп – критика на традиционалните медиуми, оспорување на институциите и ветување за повторно „голема“ Германија.

Москва го поздравува резултатот

На изборниот успех на AfD реагираше и Кирил Дмитриев, руски бизнисмен и директор на Рускиот фонд за директни инвестиции. Тој резултатот го нарече историски, германската влада ја оцени како дискредитирана, а канцеларот Мерц како понижен. Притоа, го спореди Мерц со поранешниот британски премиер Кир Стармер.

Ваквата реакција го отвора прашањето за интересот на Москва за германските регионални избори. Германија е најголем поединечен донатор на воена помош за Украина, додека Велика Британија на Киев му испорачуваше и ракети со кои се напаѓаат цели на руска територија, што предизвика остри реакции од Москва. AfD, од друга страна, застапува значително попомирлив став кон Русија. Партијата бара прекин на воената помош за Украина, укинување на санкциите против Москва и повторно воспоставување на увоз на поевтини руски енергенси.

Источна Германија, каде што AfD има особено силна поддршка, и понатаму економски заостанува зад западниот дел на земјата. Во текстот се наведува дека по падот на Берлинскиот ѕид во интеграцијата на источниот дел биле вложени меѓу 2,3 и 3 билиони евра. Во Саксонија-Анхалт постои и феноменот познат како „осталгија“ – носталгија по времето на комунизмот, кое дел од населението го памети како период на поголема стабилност.

Брисел стравува од ширење на десницата

Изборите внимателно ги следеше и Европската Унија. Во следните 12 месеци важни избори треба да се одржат во Франција, Италија, Шпанија и Полска, а во Брисел постои загриженост дека партии што се сметаат за екстремни, особено на десницата, би можеле да остварат значајни резултати. Лидерот на шпанскиот „Вокс“, Сантијаго Абаскал, победата на AfD ја нарече „голема надеж за Германија и Европа“.

Од друга страна, францускиот министер за европски прашања Бенжамен Хадад изјави дека станува збор за „сериозен момент за Европа“ кога крајната десница победува на регионални избори во Германија. AfD и сродните европски партии генерално ги отфрлаат квалификациите „екстремна“ или „радикална десница“, а меѓу нив постојат и значајни политички разлики.

Националното обединување на Марин Ле Пен, на пример, пред две години го исклучи AfD од својата групација во Европскиот парламент, оценувајќи дека германската партија е премногу радикална. Сепак, двете партии ги поврзуваат антиимиграциската политика и силниот национализам. Во Брисел ваквите партии се гледаат како потенцијална закана за европското единство, особено во период на американски притисок, економска конкуренција со Кина и војната во Украина.

AfD и италијанската Лига се изразито евроскептични, додека AfD и Националното обединување застапуваат попомирлив однос кон Русија. Во ЕУ стравуваат дека ублажувањето на санкциите кон Москва или слабеењето на поддршката за НАТО би можело да го охрабри Кремљ.

Не секој глас за десницата значи радикализација

Европските гласачи истовремено се загрижени поради војната во Украина и конфликтите на Блискиот Исток, состојбата во здравството, економската несигурност, имиграцијата и безбедноста. Затоа резултатот во Саксонија-Анхалт се гледа како предупредување до традиционалните партии и институциите што AfD ги отфрла како дел од естаблишментот.

За дел од гласачите, промената кон десницата или левицата не мора да значи и радикализација. Станува збор и за незадоволство од традиционалните партии, кои дел од граѓаните ги сметаат за одговорни за проблемите со кои се соочува земјата. AfD во Саксонија-Анхалт настапи со слоганот „Сè е можно!“ и ветување дека Германците повторно ќе бидат горди на својата земја.

Изборниот резултат покажува дека сè поголем број гласачи се подготвени да ѝ дадат шанса на партијата – а токму тоа е политичкиот сигнал што најмногу ги загрижува традиционалните партии во Германија и институциите на Европската Унија.