На денешен ден пред 97 години, Волстрит го доживеа „Црниот четврток“, еден од најпознатите денови во финансиската историја. На 24 октомври 1929 година цените на акциите нагло паднаа, а огромниот обем на продажба ја покажа паниката меѓу инвеститорите.

Тој ден биле истргувани околу 12,9 милиони акции. Група банкари се обидела со купување да го запре падот и да ја врати довербата, но смирувањето не траело долго. PBS

„Црниот четврток“ не беше крајот на падот

По првиот голем потрес следувале уште потешки берзански денови. На 28 октомври, познат како „Црниот понеделник“, индексот Дау Џонс загубил речиси 13 проценти. Следниот ден, „Црниот вторник“, паднал за уште приближно 12 проценти.

До средината на ноември индексот веќе изгубил речиси половина од вредноста. Падот продолжил до летото 1932 година, кога бил околу 89 проценти под врвот од септември 1929 година. Federal Reserve History

Акции купени со позајмени пари

Во годините пред крахот, растот на берзата привлекувал сè повеќе инвеститори. Купувањето акции со позајмени средства им овозможувало на луѓето да вложуваат суми поголеми од парите што ги имале.

Кога цените почнале да паѓаат, исчезнувала вредноста на вложувањето, но долгот останувал. Берзанскиот потрес ја разнишал довербата и надвор од пазарот: потрошувачите ги намалувале поголемите купувања, а компаниите производството и бројот на работници. Federal Reserve History

Депресијата не започна со еден берзански ден

Иако октомврискиот крах е најпрепознатливиот симбол на Големата депресија, американската економска контракција започнала уште во август 1929 година.

Потоа следувале банкарски паники во 1930 и 1931 година и дополнителни домашни и меѓународни финансиски кризи. Нивното поврзување го продлабочило економскиот пад. Затоа, објаснувањето дека еден ден на берзата сам ја предизвикал целата депресија ја поедноставува историјата. Federal Reserve History

„Црниот четврток“ останува важен како пример за тоа колку брзо пазарната самоувереност може да се претвори во паника. Но неговата поширока поука е во врската меѓу задолжувањето, довербата, банките и реалната економија.