Шпанскиот премиер Педро Санчез и кандидатката на социјалистите Марија Хесус Монтеро потврдија денес на митингот на Социјалистичката работничка партија во Гибралтар дека ќе побараат од Европската унија да го раскине Договорот за асоцијација со Израел. Санчез го искористи предизборниот митинг под слоганот „Одбрана на јавните услуги“ во покраината Уелва за да упати една од најдалекусежните пораки за надворешна политика во последните недели, објави „Еуроњуз“ .
„Шпанската влада ќе ѝ предложи на Европа овој вторник Европската унија да го раскине договорот за асоцијација со Израел“, им рече премиерот на собраните поддржувачи. Тој додаде дека Шпанија е „пријател на Израел“, но не ги одобрува постапките на неговата влада и ги повика другите европски земји да се приклучат на иницијативата.
Ова соопштение не дојде неочекувано. Неколку дена претходно, Санчез веќе ја повика ЕУ да го суспендира Договорот за асоцијација со Израел по она што го опиша како најтешкиот израелски напад врз Либан од почетокот на офанзивата. Денес, тој апел се претвори во цврсто ветување со конкретен датум за дејствување.
„Време е ЕУ да го раскине Договорот за асоцијација со Израел. Немаме ништо против израелскиот народ, напротив. Но, влада која го крши меѓународното право, а со тоа и принципите и вредностите на ЕУ, не може да биде наш партнер. НЕ НА ВОЈНАТА“, нагласи Санчез.
Долготраен дипломатски конфликт
Ставот на Шпанија кон овој конфликт се интензивира со месеци. Санчез, заедно со Ирска, претходно побара итна ревизија на договорот меѓу ЕУ и Израел, тврдејќи дека почитувањето на човековите права и демократските принципи е „клучен елемент“ на односот.
На Европскиот форум „Пулс 2026“ во Барселона, Санчез тврдеше дека Израел „гази и крши“ неколку членови од Договорот за асоцијација и рече дека Шпанија е „подготвена да го преземе овој чекор заедно со многу други европски земји“.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху одговори обвинувајќи ја Шпанија за водење „дипломатска војна“, на што Санчез возврати со тоа што ја премести дебатата во европските институции.
Европска поддршка: мнозинство, но не едногласност
Шпанскиот предлог не доаѓа од изолирана позиција. Земји како Белгија, Словенија, Финска, Франција, Ирска, Луксембург, Португалија и Шведска претходно поддржуваа слични иницијативи, додека Бугарија, Хрватска, Кипар, Германија, Грција, Унгарија, Италија и Литванија се спротивставија на нив.
Европската Унија е најголемиот трговски партнер на Израел, со трговија што надминува 45 милијарди евра годишно. Затоа, секое суспендирање или раскинување на договорот би имало значајни економски и политички последици. Прегледот на договорот откри „индикации“ дека Израел не ги исполнил своите обврски за човекови права, иако некои дипломати веруваат дека овие наоди не мора нужно да го спречат договорот да остане во сила.
Војна како позадина
На митингот, Санчез им се обрати на оние „кои ја започнаа оваа војна“ и ги повика да ја запрат и да го „ограничат“ Нетанјаху. Изборот на предизборен настан за испраќање на оваа порака не е случаен. Премиерот се стреми да ја истакне Шпанија на европската сцена, а воедно да го зајакне својот прогресивен профил меѓу андалузиските гласачи.
„Ги молам оние што ја започнаа оваа војна да ја сопрат и да го совладаат Нетанјаху. Овој вторник, шпанската влада ќе ѝ предложи на Европа ЕУ да го раскине договорот за асоцијација со Израел. Ние сме народ пријателски настроен кон Израел, но не се согласуваме со постапките на неговата влада. Ги повикувам сите земји од ЕУ да го поддржат овој шпански предлог“, рече Санчез.
Граѓанската иницијатива „Правда за Палестина“ веќе собра повеќе од еден милион потписи со кои ги повикува земјите-членки да го раскинат договорот меѓу ЕУ и Израел, со што се надминува прагот што ја обврзува Европската комисија да го истражи прашањето. Затоа, шпанскиот предлог има јавна поддршка, дури и ако се соочи со тежок пат во Брисел.
