Во досега најрадикалниот чекор на американската надворешна политика, администрацијата на претседателот Доналд Трамп објави дека Соединетите Американски Држави официјално се повлекуваат од дури 66 меѓународни тела, комитети и глобални организации. Овој потег означува целосно и дефинитивно отфрлање на мултилатерализмот како дипломатска доктрина на Вашингтон. Одлуката, која предизвика вистински шок меѓу сојузниците на САД, се толкува како екстремна реализација на слоганот „Америка на прво место“, со што Вашингтон јасно стави до знаење дека повеќе нема намера да финансира или да се потчинува на правила диктирани од глобални институции.

Кои организации се на удар на Белата куќа?

Иако комплетната листа на сите 66 тела сè уште не е целосно објавена, дипломатски извори брифираат дека повлекувањето ги опфаќа агенциите на Обединетите нации задолжени за култура, развој и човекови права, како и низа регионални трговски сојузи, еколошки форуми и арбитражни судови. Трамп веќе подолго време ги критикуваше овие институции, нарекувајќи ги „скапи, неефикасни и антиамерикански“. Со овој потег, САД не само што го прекинуваат своето членство, туку веднаш ги запираат и сите финансиски придонеси, што ќе остави огромни буџетски дупки во функционирањето на овие глобални тела.

Крај на глобалниот поредок воспоставен по Втората светска војна

Со децении, САД беа архитект и главен столб на мултилатералниот систем кој ги регулираше меѓународните односи, трговијата и безбедноста. Критичарите во Вашингтон и европските престолнини предупредуваат дека со ова масовно повлекување, Трамп доброволно го предава глобалното лидерство на своите најголеми ривали. Празниот простор во овие 66 меѓународни тела веројатно експресно ќе го пополни Кина, која веќе со години ја засилува својата дипломатска позиција и влијание во рамките на ОН и другите меѓународни форуми.

Новата ера на билатерални уцени и притисоци

Наместо сложени преговори со десетици држави одеднаш, новата стратегија на САД ќе се базира исклучиво на билатерални односи – преговори „еден на еден“. Администрацијата на Трамп верува дека како најголема светска економија и воена сила, САД имаат многу подобра позиција кога преговараат поединечно со секоја земја, каде што можат директно да ги наметнат своите услови без мешање на меѓународното право. Сепак, меѓународните аналитичари стравуваат дека ваквото однесување ќе доведе до тотален колапс на меѓународниот правен поредок и ќе ја зголеми нестабилноста во светот.