САД и Иран ги намалуваат очекувањата за брз дипломатски пробив во тримесечната војна, иако пазарите веќе реагираа како договорот да е на дофат. Американскиот државен секретар Марко Рубио порача дека Вашингтон ќе ѝ даде шанса на дипломатијата, но дека или ќе има „добар договор“, или САД ќе се справат со Иран „на друг начин“.
Во Њу Делхи, Рубио изјави дека на маса има „прилично солидна“ рамка за отворање на Ормускиот теснец, по што би следеле сериозни, временски ограничени преговори за иранската нуклеарна програма. Но, само еден ден претходно, американскиот претседател Доналд Трамп порача дека неговите претставници не треба да брзаат со договорот и дека „двете страни мора да одвојат време и да го направат правилно“.
Од Техеран, пак, стигна уште постудена порака. Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, изјави дека Иран преговара за крај на војната, но дека во моментов не разговара за нуклеарните прашања. Според него, постои рамка, но никој не може да каже дека договорот меѓу САД и Иран е неизбежен.
Ормус е клучот, но не и целата брава
Главната точка во разговорите останува Ормускиот теснец, еден од најважните енергетски коридори во светот, низ кој пред конфликтот минувала околу една петтина од глобалните испораки на нафта и течен природен гас. Трамп претходно објави дека американската блокада на иранските бродови во теснецот ќе остане на сила додека договорот не биде постигнат, потврден и потпишан.
Според висок претставник на администрацијата на Трамп, Иран начелно се согласил да го отвори Ормускиот теснец во замена за укинување на американската поморска блокада, како и да најде решение за високо збогатениот ураниум. Втор висок претставник изјавил дека предложената рамка би им дала на преговарачите 60 дена за финален договор.
Но токму тука започнува најтешкиот дел. Двете страни остануваат разделени околу нуклеарните амбиции на Иран, санкциите, замрзнатите ирански приходи од нафта во странски банки и врската меѓу договорот и израелската војна во Либан против Хезболах.
Нафтата падна, кризата не заврши
Цените на нафтата паднаа за околу пет отсто на најниско ниво во последните две недели, бидејќи пазарите се надеваат дека САД и Иран се движат кон договор. Но Reuters предупредува дека дури и договор што би го зацврстил кревкото примирје не би ја решил веднаш глобалната енергетска криза, која веќе ги зголеми трошоците за гориво, ѓубрива и храна.
Затоа ова не е приказна за договор што е готов, туку за договор што сè уште може да се распадне на деталите. Ормус може да ги смири берзите, но нуклеарното прашање, санкциите и регионалната безбедност остануваат далеку потешки од една дипломатска изјава.
Извори: Reuters
