САД повторно притискаат за Гренланд: „Време е да се вратиме“

Американскиот пратеник за Гренланд бара Вашингтон да ја зајакне воената и политичката присутност на островот, додека властите во Нуук и Копенхаген повторуваат дека само Гренланд може да одлучува за својата иднина.

САД повторно ја отвораат темата Гренланд. Специјалниот американски пратеник за островот, Џеф Лендри, изјави дека е „време САД повторно да ја воспостават својата присутност на Гренланд“, автономна територија на Данска која со години е во фокусот на Доналд Трамп поради арктичката безбедност, воената позиција и природните ресурси.

Лендри, кој е и републикански гувернер на Луизијана, пристигна во Нуук без официјална покана од владата на Гренланд, што веднаш предизвика дипломатска нервоза. Неговата посета доаѓа по претходните изјави на Трамп дека САД треба да имаат контрола врз Гренланд, став што и Гренланд и Данска повеќепати го отфрлија со порака дека островот не е на продажба.

Вашингтон веќе има воено присуство на островот преку базата Питуфик на северот на Гренланд, но во времето на Студената војна САД имале многу поширока мрежа на воени објекти. Гренланд е стратешки важен затоа што се наоѓа на арктичката линија меѓу Русија и Северна Америка, а со топењето на мразот станува уште поважен и поради новите поморски рути и можните резерви на ретки минерали.

Гренландскиот премиер Јенс-Фредерик Нилсен по средбата со Лендри изјави дека разговорите биле конструктивни, но нагласи дека нема простор за закани за анексија, преземање или купување на Гренланд и неговите жители. Тој претходно порача дека земјата има свои „црвени линии“ и дека тие нема да се сменат, без разлика на американскиот притисок.

Дополнителна контроверзија предизвика и тоа што Лендри на патувањето донел американски лекар кој изјавил дека дошол да ги процени медицинските потреби на Гренланд. Министерката за здравство Ана Вангенхајм остро реагираше, порачувајќи дека Гренланѓаните не се „експериментални субјекти“ во геополитички проект.

Зад американските пораки за „соработка“ стои многу поголема геополитичка игра. За САД, Гренланд е арктички штит, можен ресурсен центар и точка од која се следи руското и кинеското присуство во регионот. За Гренланд, пак, прашањето е многу поедноставно и многу почувствително: дали големите сили повторно ќе разговараат за островот како за територија, или со луѓето што таму живеат како политички субјект.

е-Трн да боцка во твојот инбокс