Кремљ во период од 18 месеци, според нов извештај на Меѓународниот институт за стратешки студии, спроведувал координирана кампања за надзор со дронови во повеќе европски земји, пренесува „Гардијан“.
Во извештајот се наведува дека беспилотни летала биле забележани во близина на нуклеарни постројки, воздушни бази и други чувствителни локации во Велика Британија, Франција, Белгија и Холандија.
Се верува дека дел од дроновите биле лансирани од бродови поврзани со таканаречената руска „флота во сенка“.
Анализирани 144 инциденти во повеќе од десет земји
Анализата на Меѓународниот институт за стратешки студии опфаќа 144 инциденти во повеќе од десет земји, кои започнале кон крајот на 2024 година.
Според извештајот, дронови повеќепати биле забележани над воздушни бази, аеродроми и други важни објекти.
Меѓу локациите што се споменуваат се британската база RAF Lakenheath во Сафолк, француската база за нуклеарни подморници Île Longue во Бретања, како и базите Kleine-Brogel во Белгија и Volkel во Холандија.
Во дел од овие бази се наоѓа или се поврзува присуство на американско нуклеарно оружје.
Сомнежи дека дроновите биле лансирани од море
Во извештајот се наведува дека дел од дроновите најверојатно биле лансирани од бродови кои пловеле во близина на европските брегови, со исклучени транспондери за следење.
Се споменуваат бродови како Seasons 1 и Hav Dolphin, кои во одредени периоди се наоѓале во Северното Море или во близина на чувствителни воени локации.
Истражувачите посочуваат дека други пловила можеби служеле за извлекување на дроновите или како повторувачи на сигнал.
Според анализата, ваквите техники потсетуваат на искуствата стекнати во војната во Украина, каде беспилотните летала имаат значајна улога во извидувањето и воените операции.
Инциденти во Велика Британија, Франција и Данска
Меѓу анализираните случаи се наведуваат ниски прелети на невообичаени дронови над RAF Lakenheath, RAF Fairford и уште најмалку две бази на американското воздухопловство во Англија кон крајот на ноември 2024 година.
Во еден случај, полициски хеликоптер се обидел да ги следи дроновите над Велика Британија, но се повлекол од безбедносни причини.
Во декември 2025 година, пет дронови биле забележани над француската база Île Longue, каде што се наоѓа државниот арсенал на нуклеарни ракети што се лансираат од подморници.
Во Данска, во септември 2025 година, серија забележувања на дронови довеле до привремено затворање на аеродромот во Копенхаген.
„Флота во сенка“ и сомнежи за руска координација
Извештајот ја поврзува кампањата со бродови од таканаречената руска „флота во сенка“, термин што се користи за пловила кои често оперираат со нејасна сопственост, променети рути или исклучени системи за следење.
Во еден од случаите се споменува танкерот Boracay, кој бил запленет од француски командоси четири дена по инциденти со дронови во близина на Данска.
Иако бродот подоцна бил пуштен, истражувачите наведуваат дека на него биле идентификувани кинески капетан и двајца руски државјани поврзани со Moran Security Group, руска приватна безбедносна компанија.
Според IISS, тоа укажува дека дел од овие пловила можеби имале поширока оперативна улога од класичен транспорт.
Нов тип безбедносен предизвик за Европа
Истражувачите оценуваат дека целите на ваквите активности би можеле да вклучуваат извидување, надзор на нуклеарни и воени капацитети, мапирање на логистички рути и тестирање на реакциите на европските безбедносни системи.
Во извештајот се наведува дека евтините, нисколетачки и релативно мали дронови претставуваат нов тип предизвик за европската безбедност.
Тие можат да се користат за собирање информации и создавање притисок без директна воена конфронтација.
Според анализата, бројот на инциденти се намалил откако европските морнарици во 2026 година почнале да запленуваат дел од пловилата поврзани со „флотата во сенка“.
НАТО и Европа пред потреба од адаптација
Извештајот отвора пошироко прашање за тоа како европските земји и НАТО ќе се справуваат со новите форми на надзор и безбедносни закани.
Станува збор за активности што не личат на класична воена закана, туку се одвиваат во сива зона — преку дронови, бродови со нејасна улога и операции под прагот на отворен конфликт.
Во тој контекст, експертите посочуваат дека европските држави ќе треба да ги зајакнат капацитетите за откривање, следење и одговор на беспилотни летала, особено во близина на чувствителни инфраструктурни и воени објекти.
