Американскиот државен секретар Марко Рубио пристигна во четиридневна посета на Индија, во период на силни геополитички тензии и глобална енергетска криза предизвикана од војната во Иран.
Рубио слета во источниот град Колката, а во рамки на посетата треба да ги посети и Делхи, Џајпур и Агра. Предвидена е и средба со индискиот премиер Нарендра Моди, на која енергетиката се очекува да биде една од главните теми.
Индија, која увезува повеќе од 80 проценти од своите енергетски потреби, е меѓу најпогодените земји од нарушувањата во снабдувањето преку Ормускиот Теснец. Овој клучен поморски премин стана жариште на кризата по нападите на Израел и САД врз Иран во февруари 2026 година, а Техеран го користи неговото затворање како притисок во кревките мировни преговори со Вашингтон.
Рубио порача дека САД се подготвени да ѝ продаваат на Индија онолку енергенси колку што е подготвена да купи.
„Сакаме да ѝ продадеме на Индија онолку енергенси колку што е подготвена да купи. Очигледно е дека бележиме историски нивоа на американско производство и извоз“, изјави Рубио.
Во Делхи постои интерес за зголемување на увозот на енергенси од САД, што би можело да помогне и во намалување на трговскиот дефицит што Вашингтон го има со Индија. Американскиот трговски дефицит со Индија во 2025 година изнесувал 58,2 милијарди долари, што е раст од 27,1 процент во однос на претходната година.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека увозот на енергенси од САД за Индија е поскап и логистички покомплициран, па не е реално земјата целосно да го замени недостигот со американски испораки.
„Енергетската безбедност ќе биде клучна тема на оваа посета, бидејќи ситуацијата со Иран нема брзо да се реши. САД веќе ѝ одобрија на Индија изземање за купување руска нафта, но Делхи веројатно ќе бара дополнителни отстапки“, изјави Винит Пракаш, професор по американски студии на Универзитетот „Џавахарлал Нехру“ во Делхи.
Посетата се одвива и во сенка на чувствителните односи меѓу Индија и САД околу трговијата, Пакистан и улогата на Вашингтон во регионот. Иако американскиот претседател Доналд Трамп повеќе пати тврдеше дека посредувал во смирување на краткотрајниот конфликт меѓу Индија и Пакистан минатата година, Делхи тоа постојано го отфрла, држејќи се до политиката дека не прифаќа посредување од трета страна.
Дополнително, Пакистан во последниот период се зближи со Вашингтон поради улогата во посредувањето меѓу Иран и САД. Сепак, се очекува Рубио да избегнува јавни изјави за Пакистан, а сите разговори на оваа тема да останат зад затворени врати.
Во трговијата, односите меѓу Вашингтон и Делхи неодамна се подобрија откако Трамп ги намали царините за индиски производи. Индија, пак, во привремен трговски договор се обврза на купување американска стока, вклучувајќи енергенси, авиони и земјоделски производи.
И покрај неизвесноста, индискиот извоз во САД остана стабилен. Во годината што заврши во март 2026 година, тој достигнал 87,3 милијарди долари, а продолжил да расте и по намалувањето на царините.
Освен енергетиката и трговијата, важна тема ќе биде и соработката во рамки на Квад — групата во која членуваат Индија, САД, Австралија и Јапонија. Рубио во Делхи треба да учествува на состанок на министрите за надворешни работи на Квад, во пресрет на очекуваниот лидерски самит подоцна годинава.
Кина останува клучен фактор и за Вашингтон и за Делхи. За САД, Квад е дел од стратегијата за ограничување на кинеското влијание во Индо-Пацификот, додека Индија се обидува да ја зајакне својата геополитичка позиција без целосно да ги наруши односите со Пекинг, особено пред самитот на БРИКС што треба да се одржи во Делхи.
