Европскиот парламент бара мораториум за нови дозволи и градби во заштитени подрачја, додека владата на Еди Рама уверува дека проектот ќе ги почитува европските еколошки стандарди.
Контроверзниот луксузен туристички проект во Албанија, поврзан со Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, станува сè поголем политички и еколошки тест за европскиот пат на земјата. Европскиот парламент ја повика Албанија да ги запре новите дозволи, градежни работи и развојни интервенции во заштитени подрачја, сè додека не се усогласи целосно со европските стандарди за заштита на природата.
Резолуцијата беше усвоена во рамки на извештајот за Албанија за 2025 година. Иако претходен амандман директно го споменуваше проектот поврзан со Кушнер, тој не беше усвоен. Во конечниот текст не се наведува конкретен проект, но се изразува сериозна загриженост за случувањата во заштитеното подрачје Вјоса-Нарта и се бара итен мораториум за нови градби во заштитени зони.
Ова дополнително го зголемува притисокот врз премиерот Еди Рама, чија влада се соочува со масовни протести поради проектот. Протестите, наречени „Фламинго револуција“, започнаа како еколошка реакција против зафатите во чувствителното крајбрежно подрачје, но брзо прераснаа во пошироко движење против начинот на кој се носат одлуките за големи инвестиции.
Протести се одржуваа во Албанија, но и меѓу албанската дијаспора во повеќе земји, меѓу кои САД, Велика Британија, Канада, Франција, Германија, Италија, Шведска и Австралија. Барањата на демонстрантите се движат од запирање на проектот и укинување на спорните законски измени, до повици за оставка на Рама.
Холандската европратеничка Тинеке Стрик, известувачка во сенка од групата на Зелените за извештајот за Албанија, изјави дека протестите покажуваат оти граѓаните се грижат и за животната средина и за пристапувањето во Европската Унија. Според неа, природното наследство на Албанија не смее да стане жртва на големи приватни интереси.
Европската комисија и претходно ја предупреди Албанија дека проектите во заштитени подрачја мора да бидат во согласност со европското право. Според „Ројтерс“, Брисел предупредил дека доколку Албанија не ги усогласи своите еколошки правила со стандардите на ЕУ, тоа може да го наруши моментумот во пристапниот процес.
Комесарката за проширување Марта Кос изјави дека добила уверувања од албанската влада дека ќе биде спроведена целосна проценка на влијанието врз животната средина и дека ќе се почитуваат европските еколошки стандарди. Таа истовремено нагласи дека Албанија е една од водечките земји во процесот на проширување и дека постигнала значителен напредок.
Рама, пак, реагираше преку социјалните мрежи, тврдејќи дека фламингата, Вјоса-Нарта и Звернец ќе бидат заштитени, а развојот ќе се води врз основа на проценка на влијанието врз животната средина во согласност со стандардите на Европската Унија.
Случајот не значи автоматска блокада на европскиот пат на Албанија, но јасно покажува дека животната средина станува дел од политичките услови за проширување. За земја што се смета за еден од водечките кандидати за членство, секое отстапување од европските правила може да се претвори во сериозна пречка.
Проектот поврзан со Кушнер затоа веќе не е само локална еколошка тема. Тој стана симбол на поголем судир меѓу брзиот туристички развој, заштитата на природата, транспарентноста на институциите и европската иднина на Албанија.
