Повеќе од 150 математичари од различни земји потпишаа декларација со која ги повикуваат владите, институциите и јавноста да бидат внимателни кон сè погласните тврдења за способностите на вештачката интелигенција во решавањето сложени математички проблеми.

Предупредувањето доаѓа по серија медиумски извештаи и објави од технолошки компании дека напредни системи за вештачка интелигенција успеале да решат долгогодишни отворени математички проблеми, меѓу кои и задачи поврзани со познатиот унгарски математичар Пол Ердеш.

Особено внимание привлече објавата на OpenAI дека нивен систем за вештачка интелигенција самостојно оспорил 80 години стара претпоставка поврзана со таканаречениот проблем на единечни растојанија, што компанијата го претстави како прв случај во кој вештачка интелигенција автономно решила значаен отворен математички проблем со човечка потврда.

Лајденска декларација за вештачка интелигенција и математика

Како реакција на ваквите тврдења, математичари од целиот свет ја потпишаа „Лајденската декларација за вештачка интелигенција и математика“, документ кој повикува на поголема научна строгост и внимателност при проценката на реалните можности на овие системи.

Потпретседателката на Меѓународна математичка унија, Улрике Тилман, истакна дека вештачката интелигенција отвора важни прашања за иднината на математичките истражувања, но дека тие мора да останат под човечка контрола и да се развиваат преку транспарентни научни практики.

Опасност од убедливи, но неточни решенија

Еден од главните аргументи на потписниците е дека современите јазични модели можат да создадат аргументи кои изгледаат убедливо и логично, но всушност содржат сериозни грешки. Според математичарите, токму тоа претставува посебен ризик за науката, бидејќи неточните докази понекогаш тешко се разликуваат од вистинските математички решенија.

Лесли Ен Голдберг од Универзитетот во Оксфорд предупредува дека математиката и теоретската информатика се темелат на претходни научни резултати, па затоа е исклучително важно академската литература да содржи само проверени и точни заклучоци.

Таа посочува дека веќе постои загриженост поради појавата на таканаречени „халуцинации“ на вештачката интелигенција во научните трудови и рецензентските процеси.

Судир меѓу науката и индустријата

Во декларацијата се отвора и прашањето за односот меѓу академската заедница и технолошката индустрија. Многу математичари денес работат или соработуваат со големи технолошки компании кои нудат значително подобри финансиски услови, истражувачки ресурси и пристап до моќна компјутерска инфраструктура.

Токму поради тоа, авторите предупредуваат дека постои ризик научниците да бидат поттикнати да ги поддржуваат новите технологии без доволно критичка анализа.

Етички дилеми околу примената на вештачката интелигенција

Потписниците нагласуваат дека моделите развиени преку математички истражувања не остануваат само во академските кругови. Тие сè почесто се користат во области што отвораат сериозни етички прашања, како што се воени технологии, масовен надзор, ограничување на човековите права и влијание врз демократските процеси.

Поради тоа, математичарите бараат соработката меѓу научната заедница и индустријата да биде заснована на професионални стандарди, транспарентност и право на научниците јавно да ги изразуваат своите ставови за корпоративните политики.

Не е отфрлање на вештачката интелигенција, туку повик за претпазливост

Авторите на декларацијата не тврдат дека неодамнешните успеси на вештачката интелигенција во математиката се неточни, ниту директно ги оспоруваат објавените резултати. Нивната главна порака е дека напредокот во оваа област не смее да се оценува преку маркетиншки пораки и корпоративни соопштенија, туку преку независна научна проверка, човечка експертиза и критичка анализа.

Според нив, вештачката интелигенција може да биде моќна алатка за математиката, но засега не може да ја замени улогата на човечкиот ум во создавањето, проверката и разбирањето на новото знаење.