Петок 13 со децении е синоним за лоша среќа, несреќи и непријатни случувања. Некои луѓе на овој датум избегнуваат патувања, важни деловни одлуки или започнување нови работи. Но дали навистина постои причина за страв или станува збор за суеверие што се пренесува од генерација на генерација?

Според теологот и вероучител Наташа Филиповиќ, стравот не произлегува од самиот датум, туку од значењето што луѓето му го припишуваат.

Во разговор за Euronews Srbija, таа објаснува дека ниту бројот 13 ниту петокот отсекогаш и насекаде биле поврзувани со несреќа. Напротив, симболиката се разликува од култура до култура.

Зошто токму петок 13 станал симбол на несреќа?

Верувањето дека петок 13 носи несреќа најмногу се поврзува со западната традиција, а дополнително се проширило преку литературата, филмовите и популарната култура.

Во христијанските толкувања често се споменуваат Тајната вечера и петокот како ден на Христовото страдање. Сепак, Филиповиќ нагласува дека не постојат сигурни историски докази кои би го потврдиле токму ова како потекло на суеверието.

Интересно е што во Италија традиционално повеќе се стравува од петок 17, додека во еврејската традиција бројот 13 има позитивна религиозна симболика.

Овие разлики покажуваат дека стравот од одреден број не е универзален, туку зависи од културните верувања.

Зошто луѓето веруваат во несреќни денови?

Според Филиповиќ, основата на суеверието е човечката потреба да ја контролира неизвесноста.

Кога луѓето не можат да предвидат што ќе се случи, понекогаш бараат сигурност во симболи, броеви или ритуали.

На тој начин се создава чувство дека можат да влијаат врз иднината, иако во реалноста не постои докажана врска меѓу датумот и настаните што ќе следуваат.

Филиповиќ објаснува дека православното христијанство не ги дели деновите на среќни и несреќни. Таа прави разлика меѓу религиозната вера и верувањето дека одредени постапки или датуми имаат магиска моќ.

Како пример го наведува распространетото верување дека на голем верски празник не треба да се вклучува машина за перење. Според неа, ваквите правила почесто произлегуваат од страв отколку од суштината на верата.

Што вели нумерологијата за бројот 13?

Нумерологот Миша Зомборан исто така смета дека нема причина луѓето да се плашат од петок 13.

Во нумерологијата, бројот 13 се разгледува преку броевите еден и три, чиј збир е четири. Според ваквото симболичко толкување, четворката може да се поврзе со работа, дисциплина и деловни можности.

Сепак, нумерологијата не е научно потврден метод за предвидување на иднината, а не постојат научни докази дека броевите сами по себе носат среќа или несреќа.

Зомборан предупредува дека претераната опседнатост со броеви може да доведе до неразумни одлуки.

Доколку некој инсистира по секоја цена да добие одредено седиште, број на шалтер или термин, може да си создаде непотребен стрес, па дури и да ја занемари сопствената безбедност.

Може ли стравот од петок 13 да влијае врз секојдневието?

Иако самиот датум не е опасен, верувањето дека нешто лошо ќе се случи може да има вистински психолошки последици.

Луѓето што очекуваат несреќа може да бидат повознемирени, да ги одложуваат своите обврски или да им придаваат поголемо значење на вообичаените непријатности.

Ако некој го изгуби паричникот или му се расипе автомобилот на петок 13, лесно може да го поврзе настанот со датумот. Слични проблеми во кој било друг ден најверојатно би ги доживеал како обична случајност.

Токму во тоа е суштината на суеверието: луѓето понекогаш забележуваат и паметат случувања што ги потврдуваат нивните претходни верувања, а ги занемаруваат оние што не се вклопуваат во нив.

Затоа петок 13 за едни останува ден на претпазливост, за други повод за шега, а за многумина сосема обичен петок.

Наместо да се бара несреќа во календарот, соговорниците на Euronews Srbija порачуваат дека поважно е луѓето да не дозволат ирационалниот страв да управува со нивните одлуки.