Идејата за можно зголемување на старосната граница за пензионирање повторно ја отвори дебатата за иднината на пензискиот систем во Северна Македонија. Сојузот на синдикатите на Македонија (ССМ) остро реагира и предупредува дека продолжувањето на работниот век не може да биде решение за финансиските проблеми на Пензискиот фонд.
Од ССМ велат дека наместо граѓаните да работат до 72 години, потребни се модели кои ќе овозможат предвремено пензионирање, бенефициран стаж и пензионирање според работниот стаж.
„Зголемување на стапката на придонеси или продолжување на возраста за пензионирање само за покривање на дефицитот во Пензискиот фонд не ги решава структурните проблеми“, велат од синдикатот.
ССМ: Просечниот животен век е 76 години
Како аргумент против евентуално зголемување на границата, синдикатот го посочува податокот од Статистичкиот годишник на Република Северна Македонија 2025, според кој очекуваниот животен век во земјата изнесува 76,63 години.
„Па дали тоа е идејата, наместо пензија, работа до крајот на животниот век?“, прашуваат од ССМ.
Во моментов, условите за старосна пензија се: 64 години возраст за мажи, 62 години возраст за жени, најмалку 15 години пензиски стаж
Синдикатот предлага нови модели за пензионирање
ССМ предлага повеќе можности за идниот пензиски систем: пензионирање со 40 години работен стаж за мажи, пензионирање со 35 години работен стаж за жени, предвремено старосно пензионирање, воведување бенефициран стаж за професии со тешки услови за работа, можност за избор меѓу пензионирање според возраст или според стаж, неполна старосна пензија, можност за докуп на стаж.
Особено се нагласува потребата од заштита на работниците во градежништвото и другите ризични професии каде физичкиот напор и условите за работа значително влијаат врз здравјето.
Пензискиот систем под финансиски притисок
Дебатата за реформите се интензивира поради растечкиот притисок врз Пензискиот фонд. Според податоците од Државниот завод за ревизија, во 2024 година приходите од придонеси во Фондот за пензиско и инвалидско осигурување достигнале 71,4 милијарди денари, додека расходите за пензии биле над 90,2 милијарди денари. Разликата се покрива преку државниот буџет.
Во Северна Македонија има околу 348.512 корисници на пензија, а просечната пензија изнесува околу 28.000 денари месечно. Во системот се евидентирани околу 556.294 осигуреници, што значи сооднос од приближно 1 пензионер на 1,63 работници, тренд кој дополнително го оптоварува системот.
ММФ и Светска банка анализираат, Владата без конечна одлука
Можните промени во пензискиот систем се разгледуваат во период кога ММФ и Светската банка подготвуваат нови анализи. Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска изјави дека сè уште нема конечна одлука за промена на условите за пензионирање, но призна дека зголемување на старосната граница може да биде една од препораките.
Премиерот Христијан Мицкоски, пак, најави дека дел од реформите може да се однесуваат и на вториот пензиски столб, односно на начинот на користење на средствата што граѓаните ги акумулираат преку приватните пензиски фондови.
Клучното прашање: како да се спаси системот?
Додека Владата и меѓународните институции бараат долгорочно решение, синдикатите инсистираат дека реформите не смеат да се спроведуваат на товар на работниците. ССМ бара борба против сивата економија, подобра наплата на придонесите, отворање нови работни места и раст на платите како основа за стабилен пензиски систем.
„Не може без волја на работниците да се продолжува работниот век и да се одложува заслуженото пензионирање како покритие за лошите политики од минатото“, порача ССМ.
