Најавата за постепено воведување паметни броила во домаќинствата отвори нова дебата околу тоа дали сите постојни броила треба да бидат заменети и кој би го сносел трошокот за таквата промена. Инженерите на Република Македонија (ИНРМ) реагираат на најавите на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ), оценувајќи дека задолжителна масовна замена на броилата во сите домаќинства би можела да создаде дополнителен финансиски товар за граѓаните.

Реакцијата следува по најавата на претседателот на РКЕ, Ацо Ристов, дека Комисијата подготвува извештај до Владата, по што би можело да започне постапка за набавка и постепено воведување паметни броила низ земјата. Паметните броила овозможуваат далечинско отчитување и подетален увид во потрошувачката на електрична енергија. Според најавата на РКЕ, тие би им овозможиле на потрошувачите во секое време да имаат информации за потрошената електрична енергија и за трошокот.

Од ИНРМ, сепак, сметаат дека тоа не е доволна причина за задолжителна замена на броилата во секое домаќинство.

„Не се согласуваме и сметаме дека е штетна за граѓаните идејата за задолжително масовно воведување на паметни броила кај сите домаќинства“, наведуваат инженерите.

Според нив, набавката, инсталацијата, одржувањето и управувањето со целата инфраструктура би претставувале значителен трошок, кој на крајот би можел да падне врз граѓаните – директно преку сметките за електрична енергија, преку мрежарината или индиректно преку јавните средства. ИНРМ во реакцијата го посочува и член 185, став 2 од Законот за енергетика. Според оваа одредба, доколку во одреден пресметковен период не е извршено мерење на потрошената електрична енергија, фактурата се изготвува врз основа на претпоставена потрошувачка, а најмалку еднаш во три месеци треба да се усогласи со реалната потрошувачка и да се издаде коригирана фактура.

Оттаму, инженерите сметаат дека проблемот со отчитувањето на потрошувачката може да се решава со редовно читање на постојните броила и доследна примена на законските обврски, наместо со задолжителна замена на сите уреди.

ИНРМ не ја отфрла технологијата на паметни броила во целост. Напротив, организацијата смета дека тие имаат особена практична примена кај просјумери, производители на електрична енергија, корисници на батериски системи и граѓански енергетски заедници.

Станува збор за корисници кај кои можностите за далечинско мерење и управување со потрошувачката и производството можат да имаат дополнителна вредност. Ставот на ИНРМ е дека оние на кои им се потребни вакви функционалности би можеле самите да ја финансираат инсталацијата.

Од друга страна, паметните броила се дел од поширокиот процес на модернизација на електроенергетските мрежи. Тие овозможуваат далечинско отчитување, попрецизни податоци за потрошувачката и можност за примена на тарифирање зависно од времето на користење на електричната енергија.

Затоа, клучното прашање во оваа фаза не е само дали технологијата има корист, туку како би се спровело нејзиното воведување. Дали замената би била задолжителна за сите домаќинства? Кој ќе ја плати инсталацијата? Дали трошокот ќе се префрли врз сметките за струја и мрежарината? И дали постојните броила можат да продолжат да се користат таму каде што нема потреба од дополнителните функционалности?

Од ИНРМ порачуваат: „Прво да се почитува законот. Потоа да се бараат нови трошоци од граѓаните“.

Засега, најавата на РКЕ е за подготовка на извештај и евентуална постапка за набавка и постепено воведување, а не за веќе донесена одлука сите домаќинства задолжително да ги заменат своите броила.