Тинејџерите се првата генерација што расте со вештачка интелигенција и веќе ја користат за да им помогнат со училишните обврски, секојдневните задачи и дружењето. Како одговор на растечките загрижености од родителите и експертите за емоционалната зависност на младите луѓе од четботовите, OpenAI денес лансира верзија на ChatGPT дизајнирана исклучиво за нив. Тоа е верзија за корисници на возраст од 13 до 17 години што воведува построги безбедносни мерки, објавува Euronews .
Новата верзија ја ограничува содржината на чувствителни теми како што се самоубиство и самоповредување и ги блокира романтичните или сексуалните разговори. Исто така, вклучува поддршка за учење и пишување задачи, но е дизајнирана да ги води учениците кон разбирање на материјалот, наместо да им нуди готови одговори. Целта, вели компанијата, е да се поттикне здрава употреба на вештачка интелигенција во средина соодветна за возраста на корисниците.
„Сакаме да се однесуваме кон тинејџерите како кон тинејџери. Тоа значи дека мора да бидеме во согласност со нивната развојна фаза – да не им зборуваме со понижување или да се однесуваме кон нив како кон мали деца“, рече Ен О’Лири, потпретседател за глобална политика во OpenAI. „Но, во исто време, внимаваме да не ги изложуваме на материјал на кој не треба да бидат изложени.“
Ризици за млади корисници
Родителите, наставниците и експертите за развој на децата долго време предупредуваат за опасностите од чет-ботовите. Тие се поврзани со полесно мамење на испити, па дури и самоубиство. Додека возрасните можат да развијат нездрав однос со вештачката интелигенција и да ѝ припишат човечки квалитети, тинејџерите се особено ранливи на такви влијанија поради нивниот мозок кој сè уште е во развој.
Истрага спроведена од група за надзор минатата година откри дека ChatGPT им давал совети на 13-годишници за употреба на алкохол и дрога и ги учел како да ги кријат нарушувањата во исхраната. Исто така, пишувал белешки за самоубиство по барање. Во разговорите со истражувачи кои се претставувале како ранливи тинејџери, ChatGPT прво издавал предупредување, но потоа нудел детални и персонализирани планови за употреба на дрога, строги диети или самоповредување.
Според студија од 2025 година на „Common Sense Media“, повеќе од 70 проценти од тинејџерите во САД користат чет-ботови за дружење, а половина од нив редовно комуницираат со придружници од вештачка интелигенција. Извршниот директор на „OpenAI“, Сем Алтман, потврди дека компанијата го анализира феноменот на „емоционална прекумерна зависност“ од технологијата, кој минатата година го опиша како „многу чест“ кај младите луѓе.
За да се спречи развој на нездрави врски, тинејџерската верзија не смее да сугерира дека има лични чувства, свест или емоции. Разговорите од романтична или сексуална природа се исто така блокирани.
„Анализиравме и идентификувавме хипотетички сигнали што моделот би можел да ги испраќа, а кои би можеле да го охрабрат тинејџерот да развие некаков вид врска со него“, објасни Алисон Мишкин, раководител на одделот за развој на децата во OpenAI.
Нови безбедносни поставки и помош при учење
OpenAI не ја проверува директно возраста на корисникот, туку ја проценува врз основа на видот на барањето и други фактори. Доколку системот утврди дека корисникот е малолетен, автоматски го пренасочува кон тинејџерската верзија. Мета има сличен пристап и на Инстаграм, каде што тинејџерските сметки имаат построги ограничувања за содржината, пораките и приватноста.
Родителските контроли бараат согласност и од тинејџерот и од родителот за да се активираат. Сепак, О’Лири истакнува дека четботот за тинејџери е дизајниран да биде безбеден дури и без надзор. Родителите кои ги поврзуваат своите сметки можат да постават „време на застој“ во кое апликацијата не може да се користи. Тие исто така можат да добиваат известувања во ризични ситуации, како на пример ако системот утврди дека постои ризик од самоповредување.
OpenAI додава дека воведуваат и посебни известувања поврзани со нарушувања во исхраната. Во исто време, ја ограничуваат содржината на таа тема и ги насочуваат корисниците кон стручна поддршка кога е најпотребна.
Кога станува збор за помош со домашните задачи, компанијата нагласува дека четботот не е дизајниран да нуди готови решенија, туку да ги води учениците низ процесот на самостојно наоѓање одговори. OpenAI веќе има верзија за наставници, а прилагодувањето на моделот на учење би можело да им го олесни влегувањето во образовниот систем.
„Продолжуваме да инвестираме во интерактивно учење бидејќи истражувањата потврдуваат дека луѓето учат поефикасно кога се активно вклучени и самостојно решаваат проблеми“, заклучи Мишкин.
