Лидерите на 32-те земји членки на Алијансата се состануваат денес и утре во турскиот главен град Анкара. На самитот на НАТО главни теми ќе бидат зголемувањето на воените буџети по притисокот од американскиот претседател Доналд Трамп, како и барањето на Украина за дополнителни системи за противвоздушна одбрана по засилените руски напади.
Трамп бара лојалност и пет отсто од БДП за одбрана
Американскиот претседател Доналд Трамп уште пред почетокот на состанокот ја нарече „смешна“ воената потрошувачка на Германија, на што германскиот канцелар Фридрих Мерц одговори дека земјата го прави најголемиот напор досега за зајакнување на капацитетите. Минатата година во Хаг, членките на Алијансата се договорија да ја зголемат целта за воени трошоци на 5 отсто од БДП до 2035 година. Генералниот секретар Марк Руте соопшти дека земјите во просек веќе трошат околу 4 отсто. Европските сојузници се очекува на овој самит да објават нови воени договори вредни милијарди долари за да го ублажат притисокот од Вашингтон. Истовремено, САД веќе започнаа со фазно повлекување на воени авиони, разорувачи и подморници од европските бази.
Зеленски бара системи „Патриот“ по смртоносните напади во Киев
Иако Украина не е членка на НАТО, претседателот Володимир Зеленски е присутен во Анкара и в среда ќе одржи билатерална средба со Трамп. Главна цел на Киев е да обезбеди дополнителни противвоздушни системи „Патриот“. Ова барање доаѓа веднаш по силниот руски напад со беспилотни летала врз главниот град Киев, каде во понеделникот наутро загинаа најмалку 11 лица. Аналитичарите посочуваат дека постои директна врска меѓу бројот на испорачани одбранбени системи и штетата што Русија може да ја нанесе со балистички ракети.
Предизвик за македонскиот воен буџет
Новите барања за радикално зголемување на воените трошоци носат сериозен притисок и за помалите членки како Македонија. Земјата во изминатиот период го исполни претходниот стандард на НАТО со издвојување на над два отсто од домашниот бруто-производ за одбрана. Сепак, прилагодувањето кон новата цел од пет отсто до 2035 година ќе бара реконструирање на јавните финансии и значителни буџетски кратења во други сектори за да се задоволат воените амбиции на сојузниците.
Дипломатски маневри на маргините во Анкара
Покрај лидерите на 32-те земји членки, на самитот во Турција учествуваат и претставници од Јужна Кореја, Австралија, Јапонија и Нов Зеланд. Специфична тежина имаат и делегациите од заливските земји Бахреин, Кувајт, Катар и Обединетите Арапски Емирати, кои се погодени од воениот конфликт меѓу САД, Израел и Иран. Сирискиот претседател Ахмед ал-Шараа нема да присуствува на официјалниот дел, но во Анкара ќе оствари посебна билатерална средба со американскиот претседател Трамп. Домаќинот Реџеп Таип Ердоган го користи овој настан за да ја зацврсти позицијата на Турција како еден од најголемите воени столбови во Алијансата.
извор: Ал Џезира
