Помалку од три недели откако Демократска Република Конго официјално го потврди 17-тото избивање на ебола во својата историја, вирусот веќе предизвика сомнителни случаи на три континента. На 31 мај 2026 година, сомнителни случаи се истражуваат во Сардинија, Италија и во два бразилски града. Со над 1.262 пријавени сомнителни и потврдени случаи и најмалку 241 смртен случај, еболата повторно го тестира светот.

Како сè започна: Медицинска сестра, април, Конго

Првиот познат сомнителен случај од тековниот избив бил медицински работник кој почнал да покажува симптоми, вклучувајќи треска, хеморагии, повраќање и интензивна малаксаност, на 24 април 2026 година во провинцијата Итури во источна ДР Конго.

На 5 мај 2026 година, СЗО беше предупредена за избив на болест со висока смртност во здравствената зона Монгбвалу, провинција Итури, вклучувајќи смртни случаи меѓу здравствените работници. Почетните примероци тестирале негативно на ебола, бидејќи тестовите биле дизајнирани само за откривање на сојот Заир, а не на сојот Бундибуџо.

На 15 мај 2026 година, лабораториска анализа потврдила Бундибуџо вирусна болест во осум од 13 примероци, а Министерството за јавно здравје на ДР Конго официјално го прогласило 17-тото избивање на ебола во земјата, со веќе 246 сомнителни случаи при првото соопштение. Здравствените експерти веднаш изразија аларм: избивот веќе се ширел со месеци пред да биде детектиран.

Зошто доцното откривање го направи сè потешко

На 23 мај, Црвениот крст соопшти дека тројца негови работници кои починале меѓу 5 и 16 мај најверојатно се заразиле со ебола уште на 27 март за време на активности за управување со тела на починати во Монгвалу, пред избивот воопшто да биде идентификуван.

Тоа значи дека вирусот циркулирал речиси шест недели пред официјалното потврдување. Поради долгогодишните празнини во конгоанскиот здравствен систем, вклучувајќи детекција, потврда и пријавување на случаи, е тешко да се процени вистинската големина на избивот.

Бројките: Брзо растечка епидемија

До 29 мај 2026 година, биле пријавени 1.262 сомнителни и потврдени случаи и најмалку 241 смртен случај. Се смета дека вистинскиот број на инфекции значително го надминува бројот на сомнителни случаи. who

До 30 мај, директорот генерален на Африканскиот центар за контрола и превенција на болести Жан Касеа потврдил 263 потврдени случаи на ебола во ДР Конго и Уганда, додека сомнителните случаи надминале 1.100.

На 31 мај, генералниот директор на СЗО Тедрос Адханом Гебрејесус посетил новоотворен центар за лекување ебола во Буниа, главниот град на провинцијата Итури, и соопштил дека петмина пациенти биле испуштени, вклучувајќи го и првиот документиран опоравен пациент со потврдена ебола во тековниот избив. „Ако дојдете во здравствена установа кога имате симптоми, можете да добиете поддршка и да закрепнете”, рекол Тедрос.

Сомнителен случај во Сардинија: Протоколите активирани во Калјари

На 31 мај, во Калјари, Сардинија, биле активирани протоколи за сомнителен случај на ебола. Лице кое покажувало симптоми компатибилни со вирусот и кое неодамна се вратило од ДР Конго, било транспортирано во единицата за инфективни болести на болницата Сантисима Тринита. На местото пристигнале полиција, пожарникари и локалната полиција, додека лекари и медицински сестри облечени во заштитна опрема влегле во станот и го преземале пациентот.

Италијанското Министерство за здравство издало соопштение во кое се наведува дека пациентот е симптоматичен и бил ставен во изолација, а тестовите биле доставени до Институтот Спаланцани во Рим за понатамошна анализа. Министерството потврдило дека ризикот од ебола во Италија „останува многу низок”.

Во пресрет на случајот, италијанската премиерка Мелони предложила прашањето за управување со границите да се стави на агендата на состанокот на Европскиот совет закажан за 18 и 19 јуни 2026 година. Владата во Рим исто така побарала координација да започне порано, со видеоконференција на здравствени министри и со состанок на ЕПСКО советот на 16 јуни.

Бразил: Два сомнителни случаи, два града, два дена

На 30 мај, здравствените власти во државата Сао Пауло соопштиле дека истражуваат сомнителен случај на ебола: 37-годишен маж од ДР Конго кој неодамна патувал во таа земја и покажал симптоми вклучувајќи треска. Пациентот бил ставен во изолација во болница специјализирана за сомнителни или потврдени случаи на болеста.

На 31 мај, се pojavил втор сомнителен случај, овојпат во државата Рио де Жанеиро, кај пациент кој неодамна патувал во Уганда и покажал вирусни симптоми вклучувајќи кашлица, треска и дијареа. Здравствените власти во Рио ги активирале безбедносните протоколи.

За маж од Сао Пауло, иницијалните тестови покажале позитивен резултат на менингитис, а за пациентот во Рио де Жанеиро позитивен резултат на маларија, но во ниту еден случај дијагнозата на друга болест не го исклучува можниот ебола, предупредиле властите. И двата случаи остануваат под истрага. Состојбата на пациентот во Сао Пауло е сериозна, тој е интубиран, соопштило Министерството за здравство на Бразил.

Сојот без лек: Зошто Бундибуџо е особен предизвик

Тековниот избив е предизвикан од вирусот Бундибуџо, за кој не постојат одобрени вакцини или специфични терапии. Претходни избиви на овој сој се случиле само двапати: во Уганда во 2007 година и во ДР Конго во 2012 година. Стапките на смртност во тие избиви се движеле меѓу 30 и 50 отсто.

Вакцината која постои и е лиценцирана во ЕУ е ефикасна само против сојот Заир и нема научни докази дека би штитела против Бундибуџо. СЗО препорача приоритизирање на два моноклонални антитела за клинички испитувања кои можат да започнат во наредните недели.

Историјата на еболата: 17 избиви, 50 години

Еболата е идентификувана за прв пат во 1976 година во она што денес е ДР Конго, кога истовремено избиле две независни епидемии: една во Јамбуку со 318 случаи и 280 смртни случаи и една во Судан со 284 случаи и 151 смртен случај.

Најголемите епидемии во историјата:

Западна Африка 2014-2016 година: Над 28.000 случаи и повеќе од 11.000 смртни случаи, прогласен за меѓународна вонредна здравствена состојба. Прва епидемија со широко ширење надвор од Африка, со поединечни случаи во САД, Шпанија и Велика Британија.

ДР Конго 2018-2020 година: Над 3.400 случаи и повеќе од 2.200 смртни случаи во провинциите Северен Киву и Итури, со стапка на смртност над 65 отсто. Епидемијата траела во зона погодена од вооружен конфликт.

Тековната епидемија во 2026 година е 17-та по ред во ДР Конго и веќе е третата по големина во историјата на еболата, со трендот на ширење кој сè уште не покажува знаци на забавување.

Светот го следи: Европа бара координација

Случајот во Сардинија дошол само неколку дена откако Италија испратила експерти на СЗО и Спаланцани во ДР Конго, во рамките на меѓународните напори за поддршка на одговорот на избивот на лице место. На европско ниво, Комитетот за здравствена безбедност веќе издал насоки за заеднички пристап на ЕУ, препорачувајќи засилување на капацитетите за изолација, следење на контактите и скрининг на патниците. Прашањето за термални скенери на аеродромите останува нерешено во поголемиот дел од европските земји, иако искуството покажува дека скрининг при влез не е доволен сам по себе поради инкубацискиот период кој може да трае до 21 ден.

Пораката на СЗО останува иста: еболата не е ковид, не се пренесува преку воздух и не предизвикува пандемија во европски услови. Но секој нов случај надвор од Африка е потсетник дека во меѓусебно поврзан свет, ниту еден вирус не е само локален проблем.