На 31 јули 1965 година, во градчето Јејт, во близина на Бристол, во Англија, е родена Џоан Роулинг, попозната по псевдонимот Џ. К. Роулинг – авторка на серијалот „Хари Потер“, продаден во повеќе од 600 милиони примероци и преведен на повеќе од 85 јазици, меѓу кои и македонскиот. Денес се навршуваат точно 61 година од нејзиното раѓање, а патот до светската слава минал низ развод, сиромаштија и десетина одбиени издавачи, пред идејата за младиот волшебник конечно да го промени животот и на самата авторка, и на целата издавачка индустрија.

Детство меѓу книгите и рана амбиција

Роулинг пораснала во Глостершир, а подоцна живеела во Чепстоу, Велс, како ќерка на инженер во фабриката „Ролс-Ројс“ и лаборантка. Сакала да стане писателка уште од шестгодишна возраст – нејзината прва приказна, напишана токму тогаш, била за еден зајак. Дипломирала француски јазик и класични студии на Универзитетот во Ексетер, а подоцна работела како истражувачка и билингвална секретарка за Амнести Интернешнл во Лондон.

Идејата за „Хари Потер“ ѝ дошла сосема неочекувано во 1990 година, додека патувала со воз од Манчестер кон Лондон, кој доцнел околу четири часа. Во текот на наредните пет години, додека работела како наставничка по англиски јазик во Португалија, а потоа се преселила во Единбург по разводот од првиот сопруг, детално ги разработила заплетите на сите книги од серијалот и почнала да ја пишува „Хари Потер и Каменот на мудроста“.

Од социјална помош до глобален феномен

Периодот пред објавувањето на првата книга бил финансиски најтежок во нејзиниот живот – како самохрана мајка што живеела од социјална помош, пишувала во кафулиња додека нејзината ќерка спиела во количка покрај неа. Ракописот бил одбиен од осум издавачи, пред издавачката куќа „Блумсбери“ конечно да ѝ понуди аванс од само 2.500 фунти во 1996 година. Токму издавачот ѝ препорачал да користи родово неутрален псевдоним, сметајќи дека книга потпишана со женско име нема лесно да ги привлече младите машки читатели. Така настанале иницијалите Џ. К., при што „К“ доаѓа од Кетлин, името на нејзината баба по таткова линија, бидејќи самата Роулинг нема средно име.

По објавувањето во 1997 година, серијалот брзо прераснал во глобален феномен, седум книги, осум филмски адаптации, театарската претстава „Хари Потер и проколнатото дете“ и низа дополнителни проекти во истиот измислен свет, вклучувајќи ги и филмовите „Фантастични ѕверови“, со кои Роулинг првпат се испробала и како сценаристка. Покрај серијалот „Хари Потер“, таа го објавила и романот за возрасни „Привремена празнина“ (2012), како и серијал детективски романи под машкиот псевдоним Роберт Галбрајт.

„Хари Потер“ на македонски

Македонската публика со текот на годините доби пристап до светот на Хогвортс – „Хари Потер и Каменот на мудроста“ е преведен на македонски јазик и достапен преку издавачката куќа „Арс Ламина“. Интересот за македонскиот превод ги надминал рамките на читателската публика, делото станало предмет и на академска анализа, во труд посветен на преводните еквиваленти на имињата на ликовите и животните од романот на македонски јазик, во споредба со друго дело од детската книжевност.

Дваесет и девет години по објавувањето на првата книга и 61 година по раѓањето на нејзината авторка, „Хари Потер“ останува еден од најпрепознатливите книжевни и филмски феномени во светот,потсетник дека и ракопис одбиен десетина пати може да го промени начинот на кој цели генерации читаат, замислуваат и сонуваат.