Меѓународен тим научници објави дека можеби за првпат во историјата е регистриран гравитациски сигнал што доаѓа од непосредната близина на хоризонтот на настани на црна дупка – границата зад која ништо, па ни светлината, не може да избега. Откритието е резултат на анализа на исклучително моќен судир на две супермасивни црни дупки, чиј гравитациски бран бил забележан од современите детектори на Земјата. Резултатите се објавени во престижното научно списание „Nature“.
Што е хоризонт на настани?
Хоризонтот на настани претставува невидлива граница околу црната дупка. Откако некој објект ќе ја премине, нема можност да се врати бидејќи гравитацијата е толку силна што дури ни светлината не може да избега. Поради тоа, научниците никогаш директно не го набљудувале овој регион, туку неговото постоење го утврдуваат преку влијанието врз околниот простор и материја.
Необичен сигнал од судир на црни дупки
Кога две црни дупки се спојуваат, тие создаваат моќни гравитациски бранови – бранувања во структурата на просторот и времето. По судирот, новоформираната црна дупка создава сигнал што научниците го споредуваат со „одекнување на ѕвоно“.
Но, во најновото истражување е идентификуван дополнителен сигнал, наречен „директен бран“, за кој теоретичарите долго време претпоставуваа дека може да носи информации токму од непосредната близина на хоризонтот на настани. Според физичарот Сиженг Ма од канадскиот Институт Периметер, екстремната гравитација при спојувањето буквално го влече просторот-време околу црната дупка, создавајќи уникатен потпис што може да се регистрира преку гравитациските бранови.
Најсилниот сигнал досега
Научниците го анализирале настанот означен како GW250114, кој се смета за еден од најјасните и најмоќни гравитациски сигнали досега регистрирани. Првично биле внимателни во толкувањето на податоците, бидејќи ваквите мерења се исклучително чувствителни. Гравитациските бранови што пристигнуваат до Земјата го деформираат просторот за растојание помало од големината на атомско јадро.
Сепак, анализата покажала дека забележаниот сигнал речиси совршено се совпаѓа со теоретските предвидувања за директен бран поврзан со хоризонтот на настани.
Нов прозорец кон црните дупки
Доколку резултатите бидат потврдени со дополнителни набљудувања, ова откритие би можело да отвори сосема нов начин за проучување на црните дупки. Научниците веруваат дека преку ваквите сигнали во иднина ќе можат попрецизно да ја мерат ротацијата на црните дупки, нивната маса и однесувањето на просторот-време во нивна близина.
„Со гравитациските бранови повеќе не ги проучуваме црните дупки само индиректно. Сега можеме да ги ‘слушаме’ нивните последни моменти пред спојувањето и да добиеме информации од региони кои порано беа недостижни за набљудување“, велат истражувачите.
Ако наодите се потврдат, ова ќе биде најблиску што човештвото досега дошло до директно истражување на мистериозниот хоризонт на настани – една од најзагадочните граници во Универзумот.
