Библиотеката за македонска книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје денеска, 4 јуни 2026 година, со почеток во 12 часот, е домаќин на промоцијата на книгата „Краток вовед во толкувањето“ од д-р Наталија Орлиќ. Изданието, кое излегува под закрила на издавачката куќа „Фуснота“, претставува значаен исчекор во домашната стручна литература. Разговорот со авторката за книгата го води уредничката Драгана Евтимова, а дизајнот на корицата е дело на Мите Спасовски.

Проширен прирачник за преведувачките предизвици

Првото издание на книгата „Краток вовед во толкувањето“ излезе во Љубљана во 2024 година со поднаслов „Прирачник за практична работа“, во издание на Филозофскиот факултет во Љубљана. По објавувањето во Подгорица во 2025 година, книгата годинава го доживува своето проширено издание на македонски јазик. Со ова, домашните сегашни и идни преведувачи и толкувачи за првпат добиваат заокружен практичен прирачник на македонски јазик.

Постои јасна техничка разлика меѓу двете клучни дисциплини во оваа област. Преведувањето подразбира пренос на пишан текст од еден јазик на друг, додека толкувањето претставува пренос на говорен израз кој се одвива речиси истовремено со говорот во самата комуникациска ситуација. На шега, некои во професијата велат дека толкувањето е вториот најстар занает на светот, посочува авторката во своето дело.

Анализа на техниките за интеркултурно посредување

Наталија Орлиќ прецизно ја поставува поделбата на толкувањето и детално ги анализира сите негови техники и фази. Во рамките на толкувањето за заедницата, таа пишува за консекутивно и симултано толкување, толкување со шепот, толкување на увид, придружно толкување, толкување на далечина и толкување за деца. Книгата нуди и корисни совети за тоа како самите преведувачи да си помогнат при работата, а се осврнува и на професионалноста и етиката на личноста која работи како толкувач.

Притоа се отвора суштинското прашање за тоа каков треба да биде пристапот на преведувачот од културолошки аспект. Во современ контекст, Орлиќ го преиспитува концептот на „двојазичен“ и „двокултурен“ преведувач, нагласувајќи дека толкувачот е всушност интеркултурен посредник меѓу јазиците што ги преведува. Квалитетното толкување не подразбира само прецизен превод на зборовите, туку и длабоко разбирање на контекстот, човекот и ситуацијата, бидејќи токму од точноста на пораката често зависат правата и довербата меѓу луѓето и институциите.

Пионерски научен труд со практична примена

Авторката д-р Наталија Јовановиќ Орлиќ е родена во Скопје, каде уште од најраното детство развива љубов кон јазиците преку растење во повеќејазична средина. Таа е дипломиран филолог по македонски јазик со српскохрватски јазик на Филолошкиот факултет во Скопје, а паралелно студирала и словенечки јазик на Универзитетот во Љубљана. На Филозофскиот факултет во Љубљана го брани својот докторски труд на тема „Функционалност на меѓујазичкото посредување од подрачјето на меѓународната заштита и миграциите“, што претставува пионерско дело и прво емпириско истражување од овој тип во Словенија.

Денес таа дејствува како конференциски, судски и толкувач за заедницата, со особен фокус на толкувањата за истражните и полициските органи. Со оваа област се занимава и академски како лектор по толкување на Филозофскиот факултет при Универзитетот во Марибор, а нејзината книга веќе се користи како дополнителна литература на Филозофскиот факултет во Љубљана. Македонското издание на книгата е објавено со финансиска поддршка од Министерството за култура и туризам.