Сателитите на американската вселенска агенција НАСА снимија огромен леден брег со површина од 76 квадратни километри како се отцепува од ледникот Петерман во северозападен Гренланд. Станува збор за најголемото отцепување на Арктикот во последните шест години. Настанот беше забележан во август преку сателитот „Сентинел-1“, по што масивната ледена плоча преживеа директен судир со карпестиот остров Џо Ајленд и продолжи да плови кон протокот Нарес.
Ледничарот Адам Гарбо од Универзитетот во Отава прв го воочи отцепувањето на 4 август 2026 година, анализирајќи ги податоците од мисијата на Европската вселенска агенција. Научниците со месеци следеа две главни пукнатини на ледениот јазик, очекувајќи формирање на брегови поголеми од 80 квадратни километри. Сепак, природата избра поинаков пат.
„Нè изненади тоа што отцепувањето следеше сосема друга пукнатина и создаде помал леден остров од она што првично очекувавме“, изјави Гарбо.
И покрај тоа, ледениот брег има димензии споредливи со островот Сент Томас на Девствените Острови. Ова претставува најголемо отцепување од ледникот Петерман по 2012 година, кога се одвои санта од 130 квадратни километри, додека рекордот од 2010 година изнесуваше дури 250 квадратни километри.
По одвојувањето, ледениот брег се движеше низ фјордот со просечна брзина од околу три километри на ден. На 23 и 24 август, инструментите на сателитот „Ландсат 9“ на НАСА и Геолошкиот топографски институт на САД забележаа критичен момент: ледениот остров удри директно во Џо Ајленд.
Ова карпесто возвишение се наоѓа точно на спојот меѓу фјордот и протокот Нарес и важи за редовна бариера која често ги дроби сантите. Во 2010 година сличен судир го преполови тогашниот леден брег. Овој пат, ледениот остров со дебелина под 150 метри остана целосен.
„Внимателно набљудувавме како комуницира со Џо Ајленд и бевме импресионирани што го преживеа ударот без дополнително распаѓање“, посочи Гарбо.
Ледникот Петерман претставува природен бедем што го држи внатрешниот мраз на Гренланд подалеку од морето. Секое негово повлекување директно влијае врз глобалното ниво на светските мориња.
По одбивањето од карпите, сателитите регистрираа дека ледениот брег сврте кон југозапад низ протокот Нарес под влијание на ветерот и морските струи. Научниот тим предвидува дека плимата, брановите и потоплата вода постепено ќе го топат и ќе предизвикаат негово кршење на помали парчиња.
Иако засега плови слободно, овие ледени острови минуваат илјадници километри и често се насукуваат кај Бафиновата Земја. Научниците предупредуваат дека ваквите ледени маси создаваат директна опасност за поморскиот сообраќај и крајбрежната инфраструктура, истовремено испуштајќи големи количини слатка вода во солените арктички струи.
